Không có con số chung cho mọi tiệm, nhưng có một cấu trúc chung: vốn mở tiệm cầm đồ gồm ba khoản là chi phí dựng tiệm (mặt bằng, sửa sang, két, camera, phòng cháy, thiết bị), tiền cho vay nằm trong đồ cầm, và quỹ dự phòng để trả chi phí vận hành vài tháng đầu. Với một tiệm nhỏ ở phường đô thị theo ví dụ giả định bên dưới, phần dựng tiệm vào khoảng vài trăm triệu đồng, còn tiền cho vay thường lớn gấp nhiều lần phần dựng tiệm.
Người mới hay tính thiếu khoản thứ hai. Tiền thuê nhà, tiền sơn sửa thấy ngay, còn tiền cho vay thì chỉ thấy khi khách đến đông: mỗi hợp đồng giữ của bạn vài triệu đến vài chục triệu đồng trong một hai tháng. Bài này đưa bảng số giả định để bạn có khung tự điền, không phải báo giá thật hay lời hứa về lợi nhuận. Giá thuê, giá thiết bị và luật thuế mỗi nơi mỗi lúc một khác.
Chi phí dựng tiệm: ví dụ giả định
Ví dụ giả định: tiệm mặt tiền khoảng 25 mét vuông ở một phường đô thị, nhận xe máy, điện thoại, laptop và một ít vàng nhẫn. Các con số dưới đây chỉ để minh hoạ cách lập bảng, bạn thay bằng báo giá thật ở nơi mình.
| Hạng mục | Ví dụ giả định | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đặt cọc và trả trước tiền thuê | 48 triệu (thuê 12 triệu/tháng, cọc 3 tháng, trả trước 1 tháng) | Đọc kỹ điều khoản chủ nhà đồng ý cho kinh doanh cầm đồ |
| Sửa sang, quầy giao dịch, vách kính | 50–70 triệu | Quầy có ngăn cách, lối đi riêng vào khu để đồ |
| Két sắt chống cháy, tủ khoá | 20–40 triệu | Chọn theo khối lượng vàng, điện thoại dự kiến giữ |
| Camera, đầu ghi, báo động | 10–15 triệu | Phủ quầy, cửa, kho; lưu hình đủ dài |
| Phòng cháy chữa cháy cơ bản | 3–8 triệu | Bình chữa cháy, đèn sự cố, tủ điện an toàn |
| Máy tính, máy in, máy quét, phần mềm quản lý | 15–25 triệu | Phần mềm thuê theo tháng hoặc mua một lần |
| Dụng cụ định giá (cân tiểu ly, dụng cụ thử vàng cơ bản, máy đo pin…) | 5–20 triệu | Máy phân tích vàng loại tốt đắt hơn nhiều, tiệm nhỏ thường chưa mua |
| Đăng ký, lệ phí, in hợp đồng, biển hiệu | 5–10 triệu | Tuỳ địa phương |
Cộng lại, khoản dựng tiệm trong ví dụ giả định vào khoảng 160–240 triệu đồng. Nếu đã có sẵn mặt bằng nhà mình, khoản này giảm đáng kể; ngược lại, mặt tiền đường lớn ở trung tâm có thể đẩy tiền thuê lên gấp mấy lần.
Tiền cho vay: khoản lớn nhất và dễ tính sai nhất
Tiền cho vay không phải chi phí, nhưng nó bị khoá trong đồ cầm. Cách tự ước lượng: liệt kê loại đồ bạn định nhận, số hợp đồng trung bình đang mở cùng lúc, và mức cho vay bình quân mỗi hợp đồng. Ví dụ giả định: cùng lúc có 30 hợp đồng xe máy, bình quân 8 triệu mỗi xe, là 240 triệu; 40 hợp đồng điện thoại và laptop, bình quân 5 triệu, là 200 triệu; 20 hợp đồng vàng nhẫn, bình quân 10 triệu, là 200 triệu. Tổng tiền đang nằm trong kho khoảng 640 triệu đồng.
Con số này dao động theo mùa. Trước Tết, đầu năm học, mùa thu hoạch ở vùng nông thôn, nhu cầu cầm tăng; có tháng khách chuộc dồn dập, có tháng gần như không ai chuộc. Vì vậy cần thêm một phần đệm, tạm tính 20–30% trên mức bình quân, để không phải từ chối khách quen chỉ vì hết tiền mặt.
Điểm cần nhớ: tiệm cầm đồ không được nhận tiền gửi hay huy động vốn của người dân để cho vay lại, vì đó là hoạt động ngân hàng chỉ tổ chức tín dụng được làm. Vốn cho vay phải là vốn của chủ, vốn góp của thành viên công ty, hoặc vốn vay hợp pháp mà chính bạn chịu trả. Đi vay nóng để cho vay lại là cách nhanh nhất làm một tiệm mới đổ.
Quỹ dự phòng chi phí vận hành
Mỗi tháng tiệm phải trả những khoản cố định dù có khách hay không. Ví dụ giả định: tiền thuê 12 triệu, hai nhân viên tổng 16 triệu, điện nước và internet 3 triệu, phần mềm và bảo trì camera 1 triệu, văn phòng phẩm và chi phí lặt vặt 1 triệu. Cộng lại khoảng 33 triệu đồng mỗi tháng, chưa tính lương của chính chủ tiệm.
Nhiều người khuyên giữ quỹ đủ cho ba đến sáu tháng. Với ví dụ trên, đó là 100–200 triệu. Quỹ này không được dùng để cho vay, kể cả khi khách đông, vì nếu một lô hàng thanh lý chậm bán hoặc một món nhận phải hàng có vấn đề, bạn vẫn cần tiền trả lương và tiền nhà.
Chi phí rủi ro cũng nên đưa vào bảng: tỉ lệ hợp đồng khách không chuộc, khoản lỗ khi bán thanh lý thấp hơn số tiền đã cho vay, đồ bị thu hồi vì hoá ra là tài sản gian. Tiệm mới chưa có số liệu lịch sử thì nên giả định thận trọng, ví dụ cứ trăm hợp đồng có vài hợp đồng lỗ một phần, rồi điều chỉnh sau sáu tháng hoạt động thật.
Bài toán lãi suất mà người mới phải tự làm trước
Trần lãi theo luật. Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 giới hạn lãi suất thoả thuận không quá 20%/năm của khoản tiền vay, và quy định về điều kiện kinh doanh cầm đồ dẫn chiếu giới hạn này. Phần lãi vượt mức không có hiệu lực.
Tính thử với ví dụ giả định. Nếu bình quân cả năm có 640 triệu đồng đang cho vay và áp đúng mức trần, tiền lãi thu được tối đa khoảng 128 triệu đồng một năm, trước mọi chi phí và rủi ro. Theo hướng dẫn thuế trước nay, tiền lãi cầm đồ được coi là đã gồm thuế giá trị gia tăng 10%, nên riêng khoản này đã chiếm khoảng 11,6 triệu, phần còn lại chừng 116 triệu, chưa tính thuế thu nhập. Trong khi đó chi phí vận hành theo ví dụ là khoảng 396 triệu đồng một năm.
Đọc con số đó thế nào. Phép tính trên cho thấy với vốn cho vay ở mức vài trăm triệu, chỉ riêng tiền lãi trong giới hạn luật khó trang trải một mặt bằng thuê và hai nhân viên. Người mở tiệm phải tự trả lời: cần quy mô vốn bao nhiêu, chi phí cắt được ở đâu, có hoạt động kinh doanh hợp pháp nào đi kèm. Bài này không hứa một tỉ suất lợi nhuận nào.
Đừng giải bài toán bằng phí trá hình. Các khoản như phí bảo quản, phí định giá phải là dịch vụ có thật, thoả thuận rõ ràng. Nếu thực chất là cách cộng thêm lãi để vượt giới hạn, khi có tranh chấp có thể bị coi là lãi, và tiệm chịu rủi ro pháp lý, kể cả trách nhiệm hình sự khi lãi quá cao theo Bộ luật Hình sự.
Lập bảng vốn cho chính tiệm của bạn trong một buổi tối
Thay vì hỏi người khác mở tiệm hết bao nhiêu, bạn tự làm bảng theo các bước sau, mỗi bước ghi số thật bạn đã hỏi được:
- Đi khảo sát ít nhất ba mặt bằng, ghi giá thuê, tiền cọc, thời hạn hợp đồng và điều khoản về ngành cầm đồ.
- Lấy báo giá két, camera, quầy kính, phần mềm từ hai nơi trở lên; cộng thêm 10% cho phát sinh.
- Quyết định nhóm đồ sẽ nhận trong năm đầu. Nhận ít loại đồ mình hiểu chắc chắn an toàn hơn nhận đủ thứ.
- Ước số hợp đồng đang mở cùng lúc và mức cho vay bình quân từng nhóm, nhân ra tiền cho vay, cộng thêm phần đệm mùa cao điểm.
- Tính chi phí cố định hằng tháng, nhân với số tháng dự phòng bạn chọn.
- Tính thử tiền lãi tối đa theo trần luật trên số vốn cho vay bình quân, đặt cạnh chi phí năm, và xem khoảng cách.
- Đưa bảng cho một người làm kế toán hoặc người đã từng làm trong ngành đọc, hỏi họ chỗ nào bạn đang lạc quan quá.
Nếu bảng cho thấy bạn phải vay thêm mới đủ vốn cho vay, hãy cân nhắc thu nhỏ quy mô ban đầu: nhận ít nhóm đồ hơn, mặt bằng nhỏ hơn, hoặc tự đứng quầy thay vì thuê ngay hai nhân viên.
Những khoản người mới hay quên
Ngoài các dòng lớn, đây là những chi phí nhỏ nhưng lặp lại, cộng dồn một năm không nhỏ:
- Bảo hiểm tài sản cho kho và két, nếu bạn mua; nhiều chủ tiệm bỏ qua đến khi có sự cố.
- Chi phí lưu kho xe cho mùa đông khách: thuê thêm chỗ để xe, có người trông, phải đúng địa điểm đã đăng ký.
- Phí chuyển tiền ngân hàng, hạn mức rút tiền mặt, tiền thuê dịch vụ kế toán khai thuế.
- Chi phí bảo dưỡng đồ trong thời gian giữ: sạc pin định kỳ cho điện thoại, laptop; nổ máy, kiểm tra ắc quy xe.
- Thời gian chủ tiệm học định giá: những món định giá sai trong vài tháng đầu chính là học phí.
- Chi phí xử lý tài sản quá hạn: thông báo, bảo quản thêm, bán thanh lý, và phần tiền thừa phải trả lại khách theo quy định dân sự.
Câu hỏi thường gặp
Mở tiệm cầm đồ nhỏ ở quê cần bao nhiêu vốn?
Tiền thuê và sửa sang ở nông thôn thường thấp hơn đô thị, nhưng tiền cho vay vẫn là khoản lớn nhất. Hãy làm bảng như trong bài với giá thuê thật ở địa phương, nhóm đồ thường gặp như xe máy, điện thoại, vàng, và số hợp đồng bạn ước tính mở cùng lúc. Không nên chọn mức vốn chỉ dựa trên lời kể của người khác.
Có vốn pháp định khi mở tiệm cầm đồ không?
Các quy định về điều kiện an ninh, trật tự đối với cầm đồ không đặt mức vốn tối thiểu. Khi lập công ty, bạn tự khai vốn điều lệ và phải góp đủ trong thời hạn luật định. Vốn thực tế cần cho tiệm thì phụ thuộc quy mô cho vay, không phụ thuộc con số trên giấy.
Có được góp vốn chung với người quen để mở tiệm không?
Được, nhưng nên lập công ty và ghi rõ phần góp, quyền quyết định, cách chia lợi nhuận và rút vốn trong điều lệ hoặc thoả thuận góp vốn. Góp miệng giữa người quen là nguồn tranh chấp phổ biến khi tiệm có lỗ hoặc có món nhận phải đồ gian.
Có thể vay ngân hàng để làm vốn cho vay cầm đồ không?
Về nguyên tắc bạn có thể vay vốn kinh doanh nếu ngân hàng chấp thuận phương án. Nhưng hãy so lãi vay phải trả với tiền lãi tối đa thu được trong giới hạn 20%/năm, cộng chi phí và rủi ro. Nếu chênh lệch quá mỏng, đi vay để cho vay lại rất dễ lỗ.
Bao lâu thì tiệm cầm đồ hoàn vốn?
Không có con số chung và bài này không đưa ra lời hứa nào. Thời gian hoàn vốn phụ thuộc mặt bằng, quy mô, khả năng định giá, tỉ lệ hợp đồng không chuộc và chi phí thực tế. Cách thận trọng là lập bảng dòng tiền theo tháng, cập nhật bằng số liệu thật sau mỗi quý.
