Cầm cố sổ tiết kiệm lãi suất bao nhiêu? Cách tính và so với rút tiền trước hạn

Lãi suất vay cầm cố sổ tiết kiệm ở ngân hàng thường được tính theo công thức lãi suất của chính sổ tiết kiệm (hoặc lãi huy động cùng kỳ hạn) cộng thêm một biên độ, phổ biến khoảng 1,5–3%/năm tuỳ ngân hàng, thời hạn vay và thời điểm. Ví dụ giả định: sổ đang hưởng 5%/năm, biên độ 2%/năm thì lãi vay khoảng 7%/năm. Đây thuộc nhóm khoản vay rẻ nhất mà một người bình thường tiếp cận được, vì tài sản bảo đảm là tiền gửi nằm ngay trong ngân hàng.

Trong lúc vay, sổ của bạn vẫn tiếp tục hưởng lãi như cũ, chỉ bị phong toả để không rút ra được. Vì vậy chi phí thật của khoản vay là phần chênh lệch giữa lãi vay và lãi tiền gửi, tức chính cái biên độ kia, chứ không phải toàn bộ con số 7%.

Phần dưới giải thích cách ngân hàng định lãi, cách tự tính số tiền phải trả, bài toán vay hay rút trước hạn bằng số giả định, và vì sao gần như không nên mang sổ tiết kiệm ra tiệm cầm đồ.

Ngân hàng định lãi vay cầm cố sổ tiết kiệm thế nào

Thông tư 48/2018/TT-NHNN về tiền gửi tiết kiệm cho phép dùng tiền gửi tiết kiệm làm tài sản bảo đảm theo hướng dẫn của tổ chức tín dụng và pháp luật về giao dịch bảo đảm. Luật không ấn định một mức lãi riêng cho loại vay này; mỗi ngân hàng tự công bố biểu lãi. Thực tế thị trường xoay quanh ba kiểu: lấy lãi suất của sổ cộng biên độ, lấy lãi huy động cùng kỳ hạn tại thời điểm vay cộng biên độ, hoặc một mức cố định theo thời hạn vay.

Biên độ thường nhỏ khi vay ngắn và tăng dần khi vay dài. Có ngân hàng công bố biên độ dưới 2%/năm cho khoản vay dưới 6 tháng và cao hơn cho khoản trên 12 tháng. Các con số này thay đổi theo từng đợt, nên trước khi vay bạn hỏi thẳng giao dịch viên ba câu: lãi vay bao nhiêu %/năm, cố định hay thả nổi, tính theo dư nợ thực tế từng ngày hay theo kỳ.

Hạn mức cho vay thường từ khoảng 70% đến 100% số dư sổ, có nơi tính cả phần lãi dự kiến đến hạn. Cầm cố tại chính ngân hàng đã phát hành sổ thường nhanh nhất, có khi xong trong buổi; cầm cố sổ của ngân hàng khác thì phải chờ ngân hàng phát hành xác nhận phong toả nên lâu hơn và không phải nơi nào cũng nhận.

Tự tính số tiền phải trả trong ba bước

Phần lớn khoản vay cầm cố sổ tiết kiệm tính lãi trên dư nợ thực tế theo số ngày vay, trả gốc một lần khi tất toán hoặc khi sổ đến hạn. Cách bấm máy như sau, số liệu là giả định:

1. Xác định lãi vay năm. Sổ 5%/năm, biên độ 2%/năm, lãi vay 7%/năm.
2. Đếm số ngày vay thực tế. Vay ngày 1/11, trả ngày 1/1 năm sau: 30 ngày tháng 11 cộng 31 ngày tháng 12 là 61 ngày.
3. Nhân theo công thức. Tiền lãi = Số vay × Lãi năm × Số ngày ÷ 365. Vay 30 triệu đồng: 30.000.000 × 7% × 61 ÷ 365 ≈ 350.959 đồng.

Muốn biết chi phí thật, trừ đi phần sổ vẫn được hưởng: cùng 30 triệu đồng ấy, nếu nằm yên trong sổ 5%/năm thì 61 ngày sinh khoảng 250.685 đồng tiền lãi. Chênh lệch chừng 100 nghìn đồng mới là cái giá của việc có tiền trong tay mà không phá sổ. Một số ngân hàng tính năm 360 ngày hoặc có phí trả nợ trước hạn; đọc mục phí trong hợp đồng tín dụng trước khi ký.

Vay cầm cố hay rút trước hạn: so bằng số giả định

Giả định bạn có sổ 100 triệu đồng, kỳ hạn 12 tháng, lãi 5%/năm, đã gửi được 4 tháng (122 ngày). Bạn cần 30 triệu đồng trong 61 ngày. Khi rút trước hạn, phần lớn ngân hàng chỉ trả lãi không kỳ hạn, ở đây giả định 0,1%/năm.

Quy luật rút ra: sổ càng gần ngày đáo hạn và số tiền cần càng nhỏ so với số dư thì vay cầm cố càng có lợi so với rút sổ. Ngược lại, nếu sổ còn vài ngày nữa là đến hạn, chờ đáo hạn rồi rút có khi rẻ nhất. Nếu bạn cần tiền rất lâu, hơn thời gian còn lại của sổ, hãy tính lại vì lãi vay cộng dồn nhiều tháng có thể vượt phần lãi tiết kiệm bị mất.

Những điểm hay bị bỏ sót khi vay cầm cố sổ

Sổ đến hạn trong lúc đang vay. Thường ngân hàng sẽ tái tục sổ sang kỳ mới và tiếp tục phong toả. Lãi kỳ mới có thể thấp hơn kỳ cũ; nếu khoản vay tính theo "lãi sổ cộng biên độ" thì lãi vay cũng có thể đổi theo. Hỏi rõ cơ chế này trước khi ký.

Không trả được nợ khi đến hạn. Ngân hàng có quyền tất toán sổ để thu gốc, lãi và lãi chậm trả theo hợp đồng. Bạn không mất nhà, mất xe, nhưng mất kỳ hạn tiết kiệm và phần lãi còn lại. Đừng để đến bước này chỉ vì quên ngày; cài nhắc trên điện thoại ít nhất một tuần trước hạn.

Sổ đồng sở hữu hoặc sổ đứng tên người khác. Sổ đứng tên hai người thì cần cả hai cùng ký. Sổ đứng tên bố mẹ thì người đứng tên phải trực tiếp làm thủ tục hoặc uỷ quyền theo mẫu của ngân hàng; con cái cầm sổ đi vay không được.

Vay qua ứng dụng ngân hàng. Nhiều ngân hàng có tính năng vay hoặc thấu chi có bảo đảm bằng tiền gửi ngay trên ứng dụng, giải ngân trong vài phút. Tên tính năng và hạn mức khác nhau theo ngân hàng và phiên bản ứng dụng. Cách tính lãi vẫn như trên; kiểm biểu lãi hiển thị trước khi bấm xác nhận.

Có nên mang sổ tiết kiệm ra tiệm cầm đồ không

Gần như không. Sổ tiết kiệm chỉ là chứng chỉ xác nhận quyền sở hữu tiền gửi; tiền chỉ rút được khi chính chủ sổ hoặc người được uỷ quyền hợp lệ đến ngân hàng. Một tiệm cầm đồ giữ cuốn sổ không thể tự rút tiền để thu nợ, nên phần lớn tiệm làm ăn đàng hoàng không nhận loại tài sản này. Nơi nào nhận cầm sổ tiết kiệm thường kèm yêu cầu bất thường như ký sẵn giấy uỷ quyền rút tiền, giấy uỷ quyền để trống hoặc giữ cả căn cước. Đó là những dấu hiệu nên dừng lại.

Ngay cả khi có tiệm chịu nhận, lãi tiệm cầm đồ dù đúng luật cũng có thể lên tới 20%/năm, cao gấp vài lần khoản vay cầm cố tại ngân hàng. Bạn trả giá cao hơn cho một rủi ro lớn hơn, trong khi lựa chọn rẻ và an toàn nằm ngay ở quầy giao dịch nơi bạn gửi tiền.

Cũng cần phân biệt với các lời mời "vay theo sổ tiết kiệm" qua tin nhắn, mạng xã hội hay người môi giới tự xưng nhân viên ngân hàng. Vay cầm cố sổ thật chỉ làm tại quầy hoặc trong ứng dụng chính thức của ngân hàng phát hành; không có bước nào yêu cầu bạn đưa sổ, mã OTP hay mật khẩu ứng dụng cho người khác giữ hộ, cũng không có khoản phí phải chuyển trước vào tài khoản cá nhân.

Tiệm cầm đồ chỉ hợp lý khi bạn cần tiền cho vài ngày và tài sản đem cầm là xe, điện thoại, vàng. Khi ấy bạn có thể tra tiệm gần mình trong danh bạ theo tỉnh thành, hỏi lãi và phí trước khi đến, rồi so với phương án cầm cố sổ ở trên.

Câu hỏi thường gặp