Một lần cầm đồ thông thường đi qua bảy bước: hỏi giá sơ bộ, định giá tại quầy, thỏa thuận số tiền và kỳ hạn, kiểm tra giấy tờ, ký hợp đồng, nhận tiền, rồi đến hạn thì chuộc lại hoặc gia hạn. Với điện thoại, vàng hay đồng hồ, cả quá trình thường gói trong 20–45 phút; với xe máy, ô tô có thể lâu hơn vì phải đối chiếu giấy đăng ký và kiểm tra xe.
Biết trước từng bước giúp bạn không bị cuốn theo nhịp của quầy giao dịch. Người đi cầm lần đầu hay mắc ở bước ký giấy: ký nhanh vì ngại, về nhà mới đọc kỹ và phát hiện mình đã đồng ý những điều khoản không hề được nói miệng. Dưới đây là từng bước, kèm việc bạn nên làm ở mỗi bước.
Bảy bước của một lần cầm đồ
Thứ tự có thể xê dịch một chút tùy tiệm, nhưng nội dung gần như giống nhau ở mọi cơ sở làm đúng quy định:
- Hỏi giá sơ bộ: gọi điện hoặc nhắn tin mô tả món đồ (đời máy, dung lượng, tuổi vàng, năm sản xuất xe) để biết khoảng tiền có thể vay, tránh mất công đi xa.
- Định giá tại quầy: nhân viên kiểm tra trực tiếp tình trạng, chức năng, nguồn gốc món đồ và đưa ra số tiền cho vay.
- Thỏa thuận: chốt số tiền vay, kỳ hạn, cách tính lãi, các khoản phí, ngày đóng lãi. Đây là lúc bạn hỏi mọi điều chưa rõ.
- Kiểm tra giấy tờ: tiệm xem giấy tờ tùy thân của bạn, giấy tờ sở hữu của tài sản nếu có, chụp hoặc photo để lưu.
- Lập và ký hợp đồng: ghi thông tin hai bên, mô tả tài sản, số tiền, kỳ hạn, lãi phí, quyền xử lý khi quá hạn. Mỗi bên giữ một bản hoặc bạn giữ biên nhận.
- Nhận tiền và niêm phong đồ: bạn đếm tiền hoặc kiểm tra tiền đã vào tài khoản, tiệm cất món đồ vào kho.
- Chuộc hoặc gia hạn: đến hạn, mang biên nhận và giấy tờ tùy thân trả gốc cộng lãi phí để nhận lại đồ, hoặc đóng lãi để gia hạn thêm một kỳ.
Bước 3 và bước 5 là hai chỗ quyết định bạn có bị thiệt hay không. Các bước còn lại phần lớn là thủ tục.
Định giá tại quầy diễn ra như thế nào
Khi bạn đặt món đồ lên quầy, nhân viên sẽ làm ba việc: xác định món đồ là gì, kiểm tra nó còn hoạt động và còn nguyên vẹn không, rồi ước tính số tiền tiệm thu về được nếu phải bán lại. Với điện thoại, họ thường kiểm tra màn hình, camera, loa, cảm biến vân tay hoặc khuôn mặt, tình trạng pin, xem máy có bị khóa tài khoản không. Với vàng, họ thử tuổi vàng và cân trọng lượng. Với xe, họ đối chiếu số khung, số máy với giấy đăng ký, nổ máy, xem dàn áo.
Trong lúc định giá, đừng rời mắt khỏi món đồ. Đây không phải vì nghi ngờ nhân viên, mà để tránh tranh cãi về sau, ví dụ chiếc máy có một vết nứt góc mà không ai ghi lại. Nếu món đồ phải mang vào phòng trong để thử, bạn có thể xin đi cùng hoặc chụp ảnh tình trạng trước khi đưa.
Con số tiệm đưa ra là đề nghị, không phải mệnh lệnh. Nếu thấy thấp, bạn có thể hỏi vì sao (máy trầy, thiếu hộp, pin yếu) và cân nhắc mang sang tiệm khác. Ngược lại, đừng xin vay tối đa chỉ vì được phép; khoản vay càng lớn thì tiền lãi phí càng nhiều và càng khó chuộc.
Hợp đồng cầm đồ phải có những gì
Nghị định 96/2016/NĐ-CP (đã sửa đổi) yêu cầu cơ sở cầm đồ lập hợp đồng cầm cố khi nhận tài sản. Dù tiệm dùng mẫu hợp đồng hay phiếu cầm in sẵn, trước khi ký bạn kiểm tra đủ các dòng sau:
- Họ tên, số giấy tờ tùy thân, địa chỉ của bạn và tên, địa chỉ cơ sở cầm đồ.
- Mô tả tài sản đủ để nhận ra: hãng, đời, màu, số IMEI hoặc số serial, số khung số máy, trọng lượng và tuổi vàng, kèm tình trạng (trầy, móp, thiếu phụ kiện).
- Số tiền vay bằng số và bằng chữ, khớp với số tiền bạn thực nhận.
- Ngày bắt đầu, ngày đến hạn, cách tính lãi (theo ngày hay theo tháng, tính tròn kỳ hay theo số ngày thực tế).
- Các khoản phí khác nếu có: phí bảo quản, phí lưu kho, phí trễ hạn, ghi rõ bằng tiền hoặc tỷ lệ.
- Điều kiện gia hạn và chuộc trước hạn.
- Điều khoản xử lý khi quá hạn: sau bao nhiêu ngày thì tiệm được thanh lý, có báo trước không, phần tiền chênh lệch xử lý ra sao.
- Chữ ký của hai bên, ngày ký, và bản bạn được giữ.
Dòng nào để trống thì yêu cầu điền hoặc gạch chéo trước khi ký. Một khoảng trắng trên hợp đồng đã ký là chỗ người khác có thể điền thêm sau.
Nhận tiền: tiền mặt hay chuyển khoản, và những gì cần kiểm
Phần lớn tiệm hiện nay cho chọn nhận tiền mặt hoặc chuyển khoản. Chuyển khoản vào tài khoản đứng tên chính bạn có lợi ở chỗ để lại dấu vết rõ ràng: ngày giờ, số tiền, tên người chuyển. Nếu sau này có tranh chấp về số tiền vay, sao kê ngân hàng là bằng chứng gọn nhất. Nhận tiền mặt thì đếm ngay tại quầy, trước mặt nhân viên, rồi mới rời đi.
Kiểm xem số tiền nhận có bằng số tiền ghi trên hợp đồng không. Một số nơi trừ trước một khoản phí hoặc lãi kỳ đầu ngay khi giải ngân. Việc này không nhất thiết sai, nhưng phải được ghi rõ trên giấy và được nói với bạn từ trước. Nếu hợp đồng ghi vay một số tiền mà bạn chỉ nhận được ít hơn, lãi vẫn đang tính trên con số lớn hơn, và chi phí thật của bạn cao hơn mức được báo.
Ngay khi nhận biên nhận hoặc bản hợp đồng, chụp ảnh rõ cả hai mặt, lưu vào điện thoại và gửi một bản sang email hoặc kho ảnh đám mây. Ghi ngày đến hạn vào lịch điện thoại, đặt nhắc trước ba ngày. Hai việc này mất một phút nhưng tránh được hai rắc rối phổ biến nhất: mất biên nhận và quên hạn.
Trong thời gian cầm: đóng lãi, gia hạn, chuộc trước hạn
Sau khi ký, món đồ nằm trong kho của tiệm và bạn chỉ còn nghĩa vụ trả tiền theo lịch. Có hai kiểu thỏa thuận hay gặp. Kiểu thứ nhất, bạn trả gốc cộng toàn bộ lãi phí một lần khi chuộc. Kiểu thứ hai, bạn đóng lãi theo kỳ (thường mỗi tháng hoặc mỗi mười ngày, tùy nơi), gốc trả khi chuộc. Hỏi rõ mình thuộc kiểu nào và đóng ở đâu: tại quầy, chuyển khoản, hay cả hai.
Khi đóng lãi bằng chuyển khoản, ghi nội dung gồm số hợp đồng hoặc số biên nhận và họ tên, rồi nhắn hoặc gọi cho tiệm xác nhận đã nhận. Đóng tại quầy thì xin phiếu thu hoặc ghi chú xác nhận trên biên nhận. Thiếu bằng chứng đóng lãi là một trong những lý do hay gặp khi tiệm cho rằng hợp đồng đã quá hạn.
Nếu có tiền sớm, phần lớn tiệm cho chuộc trước hạn. Điều cần hỏi ngay từ lúc ký là chuộc sớm thì lãi tính theo số ngày thực tế hay vẫn tính tròn một kỳ, có phí chuộc trước hạn không. Ngược lại, nếu đến hạn mà chưa đủ tiền, liên hệ tiệm trước ngày đến hạn để đóng lãi và gia hạn, thay vì để quá hạn rồi mới tính.
Mỗi loại tài sản mất bao lâu và cần chuẩn bị gì
Thời gian dưới đây là mức tham khảo cho một lần cầm diễn ra suôn sẻ, đã có đủ giấy tờ. Đông khách, đồ cần thử kỹ hoặc giấy tờ thiếu thì lâu hơn.
| Loại tài sản | Thời gian thường gặp | Bước hay mất thời gian nhất |
|---|---|---|
| Vàng nhẫn, vàng miếng | 15–30 phút | Thử tuổi vàng, cân |
| Điện thoại, máy tính bảng | 20–40 phút | Kiểm tra chức năng, tài khoản, pin |
| Laptop | 30–45 phút | Kiểm tra cấu hình, màn hình, bàn phím, sạc |
| Đồng hồ hiệu | 30–60 phút | Xác minh chính hãng, đối chiếu số serial với giấy tờ |
| Xe máy | 30–60 phút | Đối chiếu số khung số máy, kiểm tra xe |
| Ô tô | Từ một giờ trở lên | Kiểm tra xe, đối chiếu đăng ký, thỏa thuận hình thức giữ |
Muốn nhanh, gọi trước để biết tiệm có nhận loại đồ đó không và cần mang những giấy gì. Mang theo sạc, hộp, phụ kiện đi kèm cũng giúp định giá gọn hơn.
Nên đi vào khung giờ vắng, thường là giữa buổi sáng hoặc đầu giờ chiều ngày thường. Cuối tháng, trước các dịp lễ Tết, nhiều tiệm đông khách hơn hẳn, thời gian chờ có thể gấp đôi. Đi lúc vắng, nhân viên cũng có thời gian trả lời câu hỏi của bạn kỹ hơn, và bạn ít bị áp lực phải ký nhanh vì có người đang chờ phía sau.
Câu hỏi thường gặp
Cầm đồ có cần đặt lịch trước không?
Thường không cần, bạn có thể đến trực tiếp trong giờ mở cửa. Tuy vậy, gọi trước giúp biết tiệm có nhận loại tài sản của bạn không, khoảng tiền dự kiến và cần mang giấy tờ gì. Với ô tô hoặc đồ có giá trị cao, nhiều nơi muốn hẹn giờ để chuẩn bị người kiểm tra.
Tiệm có được giữ căn cước của mình không?
Tiệm có trách nhiệm kiểm tra và lưu bản sao giấy tờ tùy thân của người mang đồ đến cầm. Việc giữ bản gốc căn cước như một vật bảo đảm là dấu hiệu không bình thường. Bạn nên đưa để đối chiếu, để tiệm photo hoặc chụp, rồi nhận lại ngay.
Có thể nhờ người khác đi cầm hộ không?
Có thể nếu người đi cầm hộ có văn bản ủy quyền hợp lệ của chủ tài sản và mang giấy tờ tùy thân của chính họ. Mỗi tiệm có yêu cầu riêng về hình thức ủy quyền, nhiều nơi muốn văn bản có công chứng hoặc chứng thực, nên hỏi trước để không phải đi lại.
Ký hợp đồng xong có được hủy ngay không?
Nếu vừa ký mà đổi ý, bạn có thể hoàn trả ngay số tiền đã nhận để chuộc lại đồ, nhưng thường vẫn phải trả lãi phí tối thiểu theo thỏa thuận. Hỏi rõ mức tối thiểu này trước khi ký, đặc biệt nếu bạn chỉ cần tiền trong một hai ngày.
Tiệm cầm đồ làm việc vào cuối tuần không?
Nhiều tiệm mở cả thứ bảy, chủ nhật và buổi tối, nhưng giờ giấc mỗi nơi một khác. Nếu ngày đến hạn rơi vào cuối tuần hoặc ngày lễ, hỏi trước tiệm có mở cửa không và có cho đóng lãi bằng chuyển khoản không, để tránh bị tính quá hạn.
