Từ năm 2026, hộ kinh doanh, trong đó có tiệm cầm đồ, không còn nộp thuế theo phương pháp khoán mà phải tự kê khai doanh thu và tự tính, tự nộp thuế theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn. Tiệm là công ty thì nộp thuế thu nhập doanh nghiệp trên lợi nhuận như mọi doanh nghiệp. Điểm riêng của ngành: tiền gốc cho vay ra vào không phải doanh thu; doanh thu chủ yếu là tiền lãi, các khoản phí hợp lệ và phần liên quan đến bán thanh lý.
Chính sách thuế với hộ kinh doanh đang điều chỉnh liên tục trong năm 2026: ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế đã được nâng, cách tính có thể theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc theo thu nhập tuỳ nhóm, quy định hoá đơn điện tử mở rộng. Vì vậy, bài này không đưa ra thuế suất cố định cho tiệm của bạn mà giúp bạn hiểu dòng tiền nào cần khai, giấy tờ nào phải giữ, và câu hỏi nào cần đem đến cơ quan thuế nơi đặt tiệm.
Dòng tiền nào là doanh thu, dòng nào không
Bảng dưới là cách phân loại theo bản chất giao dịch, giúp bạn ghi sổ đúng từ đầu. Cách xử lý thuế cụ thể của từng dòng cần xác nhận lại với cơ quan thuế hoặc kế toán, vì văn bản hướng dẫn đang thay đổi.
| Dòng tiền | Bản chất | Ghi chú khi khai |
|---|---|---|
| Tiền đưa cho khách khi nhận cầm | Khoản cho vay, không phải chi phí | Ghi sổ theo từng hợp đồng |
| Tiền gốc khách trả khi chuộc | Thu hồi khoản cho vay, không phải doanh thu | Đối chiếu với hợp đồng gốc |
| Tiền lãi khách trả | Thu nhập từ hoạt động cho vay | Là phần chính của doanh thu cần khai |
| Phí bảo quản, phí dịch vụ có thoả thuận | Thu nhập của tiệm | Phải là dịch vụ có thật, ghi rõ trong hợp đồng |
| Tiền bán tài sản thanh lý | Một phần bù khoản vay chưa thu, phần thừa thuộc về khách | Tách rõ: gốc, lãi, chi phí xử lý, phần chênh lệch trả khách; hướng dẫn thuế cũ tính cả khoản thu từ bán hàng cầm đồ vào giá tính thuế giá trị gia tăng |
| Tiền trả lại khách phần chênh lệch sau thanh lý | Nghĩa vụ trả lại theo Bộ luật Dân sự | Giữ chứng từ chi trả hoặc biên bản |
Điều 307 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: số tiền có được từ xử lý tài sản bảo đảm, sau khi thanh toán chi phí bảo quản, xử lý tài sản, nếu lớn hơn giá trị nghĩa vụ được bảo đảm thì phần chênh lệch phải trả cho bên bảo đảm. Nói cách khác, tiền bán đồ thanh lý không phải toàn bộ là của tiệm, và không phải toàn bộ là doanh thu.
Hộ kinh doanh cầm đồ: từ khoán sang tự kê khai
Trước năm 2026, phần lớn hộ kinh doanh nhỏ nộp thuế khoán: cơ quan thuế ấn định doanh thu, hộ nộp một khoản cố định. Từ 1/1/2026, phương pháp khoán bị bãi bỏ, hộ kinh doanh chuyển sang tự kê khai doanh thu thực tế. Với tiệm cầm đồ, điều này có nghĩa là sổ sách phải phản ánh được từng hợp đồng, tiền lãi thu theo kỳ, các khoản phí và việc xử lý thanh lý.
Các văn bản trong năm 2025–2026 đã nâng ngưỡng doanh thu năm mà dưới mức đó hộ kinh doanh không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, đồng thời bỏ lệ phí môn bài. Mức ngưỡng chính xác và thời điểm áp dụng đã có điều chỉnh trong năm, nên bạn tra văn bản mới nhất hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý. Dưới ngưỡng không nộp thuế không có nghĩa là không phải khai: hộ vẫn phải kê khai doanh thu theo quy định.
Với hộ có doanh thu trên ngưỡng, thuế thu nhập cá nhân có thể được tính theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc theo thu nhập (doanh thu trừ chi phí) tuỳ nhóm quy mô. Nếu tính theo thu nhập, bạn cần chứng từ chi phí hợp lệ: hợp đồng thuê nhà, hoá đơn thiết bị, bảng lương có chữ ký. Tiệm giữ chứng từ lỏng lẻo sẽ chịu thiệt ở cách tính này.
Hoá đơn điện tử cũng là chỗ cần để ý. Quy định hiện hành yêu cầu một số nhóm hộ kinh doanh, tính theo doanh thu, sử dụng hoá đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Hỏi cơ quan thuế xem tiệm của bạn thuộc nhóm nào và giao dịch nào cần xuất hoá đơn.
Công ty cầm đồ: những nghĩa vụ thuế chính
Thuế thu nhập doanh nghiệp. Tính trên thu nhập chịu thuế, tức doanh thu trừ chi phí được trừ. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp sửa đổi năm 2025 có mức thuế suất thấp hơn cho doanh nghiệp quy mô nhỏ theo doanh thu năm; bạn kiểm mức áp dụng cho kỳ tính thuế của mình.
Thuế giá trị gia tăng. Đây là chỗ nhiều người tưởng nhầm. Cầm đồ không được đối xử như cho vay của ngân hàng: theo Thông tư 219/2013/TT-BTC và Công văn 4965/TCT-CS năm 2019 của Tổng cục Thuế, dịch vụ cầm đồ chịu thuế giá trị gia tăng, thuế suất 10%. Số tiền thu từ dịch vụ, gồm tiền lãi cầm đồ và khoản thu khác từ bán hàng cầm đồ, được coi là giá đã có thuế. Ví dụ giả định: thu 110 triệu đồng lãi trong kỳ thì giá tính thuế là 110 : 1,1 = 100 triệu, thuế giá trị gia tăng là 10 triệu. Luật Thuế giá trị gia tăng 2024 có hiệu lực từ 1/7/2025 vẫn nhắc riêng giá tính thuế của dịch vụ cầm đồ và giao Chính phủ quy định, nên bạn xác nhận cách tính hiện hành với cơ quan thuế.
Thuế thu nhập cá nhân của nhân viên. Công ty khấu trừ và nộp thay khi lương nhân viên đến mức phải nộp, quyết toán cuối năm. Lương trả tiền mặt không có bảng lương, không có hợp đồng lao động thì khó được tính vào chi phí.
Báo cáo tài chính và quyết toán. Nộp hằng năm. Khoản cho vay đang nằm trong đồ cầm phải phản ánh đúng trên sổ, không được lẫn với tài sản của công ty; khoản cho vay có nguy cơ mất cần xử lý theo chế độ kế toán.
Giữ sổ để khai thuế không đau đầu
Khai thuế đúng phụ thuộc vào thói quen ghi chép hằng ngày hơn là kỹ năng cuối năm. Các bước dưới áp dụng được cho cả hộ kinh doanh và công ty:
- Mở một tài khoản ngân hàng chỉ dùng cho tiệm; không trộn với tài khoản chi tiêu gia đình.
- Mỗi hợp đồng một mã số; mọi khoản thu chi liên quan đều ghi mã đó: tiền giải ngân, lãi từng kỳ, phí, tiền chuộc.
- Ghi tách tiền gốc và tiền lãi ngay khi thu. Khách trả gộp một lần thì vẫn tách trên sổ.
- Với hợp đồng thanh lý: lập biên bản ghi giá bán, chi phí xử lý, số tiền trừ vào gốc lãi, phần chênh lệch trả khách hoặc phần thiếu khách còn nợ.
- Giữ hoá đơn, chứng từ cho mọi chi phí: tiền thuê, điện, nước, thiết bị, phần mềm, lương.
- Cuối tháng đối chiếu: tổng tiền cho vay đang mở trên sổ phải khớp với số đồ trong kho và tiền mặt cộng tài khoản.
- Trước kỳ khai, in tổng hợp lãi và phí theo tháng; đó là phần doanh thu chính để kế toán khai.
Câu hỏi nên đem đến cơ quan thuế hoặc kế toán
Vì chính sách đang thay đổi, cách nhanh nhất để khai đúng là hỏi đúng câu. Bạn ghi lại câu trả lời, người trả lời và ngày hỏi:
- Tiệm thuộc nhóm doanh thu nào, ngưỡng không phải nộp thuế áp dụng năm nay là bao nhiêu?
- Tiền lãi cầm đồ và phí bảo quản khai vào chỉ tiêu nào, thuế giá trị gia tăng tính theo phương pháp khấu trừ hay tỷ lệ trên doanh thu?
- Tiền bán tài sản thanh lý khai thế nào, phần trả lại khách có được trừ không?
- Tiệm có phải dùng hoá đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền không, khi nào phải xuất hoá đơn?
- Nếu tính thuế theo thu nhập, những chứng từ chi phí nào được chấp nhận?
- Kỳ khai theo tháng, quý hay năm; hạn nộp tờ khai và hạn nộp tiền?
- Nếu có thêm mảng bán đồ cũ, thu mua điện thoại, khai tách thế nào?
Các câu hỏi được viết ngắn để bạn đọc thẳng khi đến bộ phận một cửa hoặc gửi qua kênh hỏi đáp. Câu trả lời chính thức nên xin bằng văn bản hoặc qua kênh hỏi đáp của cơ quan thuế nếu có điểm còn mơ hồ.
Sai lầm về thuế hay gặp ở tiệm cầm đồ
Khai tiền chuộc là doanh thu. Gộp cả tiền gốc vào doanh thu làm con số phình gấp nhiều lần, đẩy tiệm vào nhóm phải nộp thuế cao hơn thực tế.
Tưởng lãi cầm đồ không chịu thuế giá trị gia tăng như lãi ngân hàng. Hướng dẫn của ngành thuế xếp dịch vụ cầm đồ vào diện chịu thuế giá trị gia tăng, coi tiền lãi thu được là giá đã gồm thuế. Không khai phần này thì khi bị kiểm tra sẽ bị truy thu cả thuế lẫn tiền chậm nộp, tính ngược trên toàn bộ tiền lãi đã thu.
Coi toàn bộ tiền thanh lý là của tiệm. Phần chênh lệch thuộc về khách theo Bộ luật Dân sự. Giữ lại vừa sai luật dân sự vừa làm sai số liệu thuế.
Không lập biên bản khi gia hạn. Khách đóng lãi rồi gia hạn thêm một kỳ, tiệm chỉ ghi miệng. Đến lúc khai thuế không phân biệt được tiền nào là lãi kỳ cũ, tiền nào là trả bớt gốc, và nếu có tranh chấp thì cũng không có gì để đối chiếu.
Ghi sổ cuối tháng theo trí nhớ. Sổ ghi bù dễ lệch với dữ liệu ngân hàng, và đó là chỗ cơ quan thuế đối chiếu đầu tiên khi tiệm chuyển sang tự kê khai.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm cầm đồ nhỏ có phải đóng thuế không?
Phụ thuộc doanh thu năm so với ngưỡng không phải nộp thuế đang áp dụng cho hộ kinh doanh. Doanh thu ở đây là tiền lãi, phí và các khoản thu nhập khác, không gồm tiền gốc khách trả lại. Dù dưới ngưỡng, tiệm vẫn phải kê khai doanh thu theo quy định.
Lãi cầm đồ có chịu thuế giá trị gia tăng không?
Theo hướng dẫn trước nay của ngành thuế, có: dịch vụ cầm đồ chịu thuế suất 10%, giá tính thuế lấy tiền lãi và khoản thu khác từ bán hàng cầm đồ coi là giá đã gồm thuế, chia cho 1,1. Hộ kinh doanh trên ngưỡng thì thường tính theo tỷ lệ trên doanh thu. Luật mới có hiệu lực từ 7/2025, nên hỏi lại cơ quan thuế cách áp dụng cho kỳ của bạn.
Tiệm cầm đồ có phải xuất hoá đơn cho khách không?
Tuỳ hình thức và nhóm doanh thu của tiệm theo quy định hoá đơn hiện hành. Công ty thường phải dùng hoá đơn điện tử; một số nhóm hộ kinh doanh phải dùng hoá đơn khởi tạo từ máy tính tiền. Dù không xuất hoá đơn, bạn vẫn đưa khách chứng từ thu tiền lãi, tiền chuộc.
Thuê dịch vụ kế toán cho tiệm cầm đồ có cần thiết không?
Với hộ kinh doanh nhỏ ghi sổ đều, bạn có thể tự khai sau khi được hướng dẫn. Với công ty, hầu như cần người làm kế toán vì phải lập báo cáo tài chính và quyết toán. Chọn người hiểu ngành cho vay, biết tách gốc và lãi.
Có nên nhận tiền mặt để tránh thuế không?
Không. Doanh thu phải khai đúng dù nhận bằng tiền mặt hay chuyển khoản. Khi chuyển sang tự kê khai, sổ hợp đồng, sổ theo dõi gửi công an và dữ liệu ngân hàng đều có thể bị đối chiếu; khai thiếu có thể bị truy thu và xử phạt.
