Viên kim cương có giấy kiểm định GIA (hoặc của một phòng kiểm định uy tín khác) khớp với viên đá thì nhiều tiệm cầm đồ nhận và cho vay theo giá thu mua; không có giấy, phần lớn tiệm từ chối phần đá hoặc chỉ tính giá trị vỏ vàng. Viên càng lớn, thường từ khoảng 4–5 ly trở lên, giấy càng gần như bắt buộc.
Ngay cả khi có giấy, số tiền cầm thường thấp hơn nhiều so với giá bạn đã mua. Lý do nằm ở biên lợi nhuận bán lẻ của kim cương và thị trường bán lại hẹp, không phải tiệm cố ép. Phần dưới giải thích tiệm đọc những dòng nào trên giấy, kiểm viên đá ra sao, kích thước nào đáng mang đi cầm, và cách giữ giấy tờ an toàn trong thời gian cầm.
Giấy GIA ghi những gì và tiệm đọc dòng nào trước
Số báo cáo. Mỗi giấy có một mã số riêng. Đây là thứ tiệm tra đầu tiên, vì cùng mã số đó thường được khắc laser trên gờ viên đá.
Hình dạng và kích thước. Dáng tròn, oval, vuông, giọt nước… kèm số đo bằng milimet đến hai chữ số thập phân. Tiệm đo lại viên đá và so với số trên giấy; lệch nhiều là dấu hiệu đá đã bị thay.
Trọng lượng carat. 1 carat bằng 0,2 gram. Giá kim cương nhảy bậc ở các mốc tròn như 0,5 hoặc 1 carat, nên viên 0,98 carat và viên 1,01 carat có thể chênh giá đáng kể dù nhìn bằng mắt khó phân biệt.
Cấp màu. Thang từ D (không màu) đến Z (ngả vàng nhạt). Nhóm D–F được xếp không màu, G–J gần không màu. Màu càng gần D, giá thu mua càng cao.
Độ tinh khiết. Từ FL, IF (không tì vết khi soi kính lúp 10 lần), qua VVS1, VVS2, VS1, VS2, rồi SI1, SI2 và I1–I3. Giấy có sơ đồ đánh dấu vị trí các tạp chất, giúp đối chiếu với viên đá thật.
Giác cắt, độ bóng, đối xứng, phát quang. Với dáng tròn, giác cắt xếp từ Excellent xuống Poor. Phát quang mạnh dưới đèn cực tím có thể làm giảm giá thu mua ở một số cấp màu. Tiệm thường ưu tiên các viên có ba chỉ số cắt, bóng, đối xứng đều ở mức cao.
Tiệm kiểm viên đá có khớp với giấy hay không
Giấy kiểm định chỉ có giá trị khi chứng minh được nó thuộc về đúng viên đá đang nằm trên quầy. Một tiệm làm kỹ thường đi qua các bước sau:
- Tra số báo cáo trên hệ thống tra cứu trực tuyến của phòng kiểm định để xác nhận giấy có thật và thông số khớp với giấy bạn đưa.
- Soi gờ viên đá bằng kính lúp hoặc kính hiển vi để tìm số khắc laser và so với số báo cáo. Không phải viên nào cũng có khắc, nhưng có khắc thì việc đối chiếu nhanh hơn nhiều.
- Đo đường kính và chiều cao bằng thước kẹp hoặc máy đo, so với số liệu trên giấy.
- Dùng máy thử kim cương để loại đá mô phỏng như moissanite, CZ; dùng máy chuyên dụng phân biệt kim cương tự nhiên và kim cương nuôi cấy nếu tiệm có.
- Soi vị trí tạp chất bên trong viên đá và so với sơ đồ trên giấy. Đây là phép đối chiếu khó giả mạo nhất.
- Với đá đang gắn trên trang sức, kiểm thêm chấu giữ đá có chắc không, đá có sứt mẻ ở gờ hay mặt bàn không.
Nếu tiệm không có thiết bị để làm các bước này, họ thường từ chối nhận phần đá, hoặc đề nghị bạn mang đi kiểm lại ở một đơn vị kiểm định trước. Đó là cách làm thận trọng, không phải làm khó.
Kim cương tự nhiên, kim cương nuôi cấy và đá mô phỏng
Kim cương nuôi cấy (còn gọi là kim cương nhân tạo, kim cương lab) có thành phần hoá học và cấu trúc tinh thể giống kim cương tự nhiên, mắt thường và máy thử nhiệt thông thường không phân biệt được. Chỉ thiết bị chuyên dụng hoặc phòng kiểm định mới nhận ra. GIA và các phòng kiểm định lớn cấp loại giấy riêng cho kim cương nuôi cấy, ghi rõ nguồn gốc này.
Giá bán lẻ kim cương nuôi cấy thấp hơn tự nhiên cùng thông số và có xu hướng giảm theo thời gian khi công nghệ sản xuất rẻ đi; giá bán lại còn thấp hơn nữa. Vì vậy nhiều tiệm cầm đồ không nhận kim cương nuôi cấy, hoặc chỉ tính phần vỏ vàng. Nếu viên của bạn là loại này, nói rõ ngay từ đầu để đỡ mất thời gian cả hai bên.
Đá mô phỏng như moissanite, cubic zirconia (CZ) là vật liệu khác hẳn kim cương. Moissanite cứng và lấp lánh, có thể qua mặt máy thử nhiệt đời cũ, nên tiệm dùng thêm máy thử điện hoặc soi hiện tượng khúc xạ kép. Trang sức gắn moissanite hay CZ chỉ được tính phần vàng.
Kích thước viên đá và khả năng cầm
Ở Việt Nam, kim cương tròn thường được gọi theo đường kính "ly" (milimet). Bảng dưới quy đổi gần đúng cho dáng tròn giác cắt chuẩn; viên cắt sâu hoặc nông sẽ lệch.
| Đường kính (ly) | Trọng lượng gần đúng | Thường gặp khi cầm |
|---|---|---|
| Dưới khoảng 3 ly | dưới 0,1 carat | Đá tấm, thường không được định giá riêng |
| Khoảng 3,6–4,5 ly | khoảng 0,17–0,35 carat | Có tiệm nhận nếu có giấy, số tiền khiêm tốn |
| Khoảng 5–5,4 ly | khoảng 0,5–0,6 carat | Hay được nhận khi có giấy khớp, cấp màu và độ sạch quyết định nhiều |
| Khoảng 6,3–6,5 ly trở lên | khoảng 0,9–1 carat trở lên | Tiệm kiểm rất kỹ, gần như bắt buộc có giấy kiểm định |
Cùng kích thước, hai viên khác cấp màu hay độ tinh khiết có thể chênh giá nhiều lần. Vì vậy không có công thức "mỗi ly bao nhiêu tiền"; tiệm định giá theo bảng giá thu mua họ đang dùng cho từng tổ hợp thông số.
Nếu viên đá dưới 4 ly và không có giấy, cách thực tế nhất là coi như cầm phần vỏ vàng, không trông đợi gì ở phần đá.
Vì sao giá cầm kim cương thấp hơn giá mua nhiều
Kim cương có biên lợi nhuận bán lẻ cao hơn vàng rất nhiều. Giá bạn trả ở cửa hàng gồm chi phí nhập, kiểm định, chế tác vỏ, mặt bằng, quảng cáo và lợi nhuận. Khi cần bán lại, không có một bảng giá thu mua chung toàn thị trường như vàng; mỗi nơi thu mua theo chính sách riêng, thường chỉ bằng một phần giá bán lẻ, và không hiếm khi chênh rất xa so với hoá đơn.
Tiệm cầm đồ tính số tiền cho vay dựa trên mức họ chắc chắn bán lại được nếu bạn không chuộc, rồi chừa thêm khoảng đệm. Kim cương còn có rủi ro riêng: bị tráo đá cùng kích thước, giấy giả, đá nuôi cấy trộn lẫn. Chi phí và rủi ro kiểm định đó cũng được tính vào tỷ lệ cho vay.
Một số nơi bán kim cương có chính sách thu lại hàng của chính họ theo một tỷ lệ phần trăm giá mua trong thời hạn nhất định. Nếu bạn còn hoá đơn và chính sách đó vẫn hiệu lực, hãy so con số họ đưa với số tiền tiệm cầm đồ cho vay; trong một số trường hợp, bán lại theo chính sách thu đổi có lợi hơn, nhất là khi bạn không có ý định chuộc.
Trang sức gắn kim cương: tách vỏ và đá, giữ giấy thế nào
Vỏ vàng tính riêng. Phần vỏ nhẫn, mặt dây được tính như vàng tây theo tuổi và trọng lượng sau khi trừ ước lượng phần đá. Nếu giấy ghi trọng lượng đá chủ, tiệm trừ chính xác hơn.
Đá chủ có giấy tính riêng. Viên chính có giấy kiểm định khớp được định giá theo thông số trên giấy. Đá tấm viền quanh thường không được tính thêm.
Giấy gốc đi cùng viên đá. Tiệm thường giữ giấy kiểm định gốc cùng món đồ trong thời gian cầm, vì không có giấy thì khó thanh lý. Yêu cầu biên nhận ghi rõ số báo cáo, thông số chính và tình trạng giấy, chụp ảnh giấy trước khi giao.
Niêm phong cả món. Đề nghị niêm phong nhẫn cùng giấy trong một túi có chữ ký hai bên. Khi chuộc, kiểm lại số khắc trên gờ hoặc đo kích thước trước khi ký nhận, để chắc viên đá trả lại đúng là viên đã giao.
Chuẩn bị trước khi mang kim cương đi cầm
Vài việc làm trước ở nhà giúp tiết kiệm thời gian tại quầy và hạn chế bị định giá thấp vì thiếu thông tin:
- Tìm giấy kiểm định gốc, kiểm tra giấy không rách, không ướt; chụp ảnh hai mặt giấy và ghi lại số báo cáo.
- Tự tra số báo cáo trên hệ thống của phòng kiểm định để chắc thông tin khớp, tránh bất ngờ khi tiệm tra.
- Mang theo hoá đơn mua và phiếu bảo hành nếu có, nhất là khi nơi bán có chính sách thu đổi.
- Lau sạch viên đá bằng khăn mềm; dầu và bụi bám làm đá trông mờ, khiến việc soi tạp chất khó hơn.
- Hỏi trước tiệm có nhận kim cương không, chấp nhận giấy của phòng kiểm định nào, có máy phân biệt kim cương nuôi cấy không.
- Hỏi giá thu lại ở nơi đã mua để có con số so sánh trước khi nghe tiệm cầm đồ báo giá.
Nếu tiệm đầu tiên từ chối phần đá, đừng vội kết luận viên đá không có giá trị; nhiều tiệm đơn giản không đủ thiết bị. Có thể tra tiệm gần bạn trong danh bạ theo tỉnh thành và hỏi những nơi có nhận kim cương.
Câu hỏi thường gặp
Kim cương không có giấy kiểm định có cầm được không?
Một số tiệm có thiết bị và người am hiểu có thể nhận viên lớn sau khi tự kiểm, nhưng tỷ lệ cho vay rất thận trọng. Phần lớn nơi khác chỉ tính phần vỏ vàng. Nếu viên đá lớn, mang đi kiểm định trước rồi mới cầm thường có lợi hơn.
Giấy kiểm định trong nước có được chấp nhận như GIA không?
Tuỳ tiệm. Một số nơi chấp nhận giấy của các trung tâm kiểm định trong nước có uy tín, số khác chỉ tin giấy của các phòng kiểm định quốc tế lớn. Hỏi trước khi mang tới để biết tiệm chấp nhận loại nào.
Mất giấy GIA thì làm sao?
Nếu nhớ số báo cáo hoặc viên đá có khắc laser trên gờ, có thể tra lại thông tin trên hệ thống của phòng kiểm định, nhưng nhiều tiệm vẫn cần giấy gốc. Có thể xin cấp lại hoặc mang viên đá đi kiểm định mới, tốn phí và thời gian.
Kim cương nhân tạo có giá trị cầm không?
Kim cương nuôi cấy là kim cương thật về cấu trúc nhưng giá bán lại thấp và giảm nhanh, nên nhiều tiệm không nhận hoặc chỉ tính phần vỏ vàng. Nơi có nhận sẽ cho vay ở mức thấp hơn nhiều so với kim cương tự nhiên cùng thông số.
Tiệm giữ giấy GIA bản gốc có an toàn không?
Đó là cách làm phổ biến vì giấy cần cho việc định giá và thanh lý. Để an toàn, chụp ảnh giấy, ghi số báo cáo vào biên nhận và niêm phong giấy cùng món đồ có chữ ký hai bên.
Có nên cầm nhẫn kim cương thay vì bán lại cho nơi đã mua?
Nếu chắc chuộc lại trong thời gian ngắn, cầm giữ được món đồ. Nếu không định lấy lại, so số tiền cầm với mức thu lại theo chính sách của nơi bán; nhiều khi bán lại đúng nơi đã mua được nhiều hơn.
