Máy khoan, máy hàn, máy phát điện và nhiều dụng cụ nghề khác có tiệm nhận cầm, nhất là ở khu công nghiệp, khu xây dựng và các phường ven đô. Nhưng mức cho vay thường thấp, thấp hơn nhiều so với giá máy mới, và tiệm hỏi nguồn gốc kỹ hơn hẳn đồ điện tử, vì dụng cụ thợ là nhóm hay bị mất trộm ở công trình. Máy của hãng phổ biến, còn đủ pin sạc, có hoá đơn thì dễ nhận; máy không rõ hãng, thiếu pin, không chứng minh được của mình thì thường bị từ chối.
Có một điều nên cân nhắc trước cả chuyện định giá: nếu đó là máy bạn đang dùng để kiếm tiền hằng ngày, cầm máy đi có thể làm bạn mất luôn nguồn thu để chuộc. Bài này đi qua từng nhóm máy, những gì tiệm kiểm, giấy tờ nên mang và cách tính xem có đáng cầm không.
Máy nào tiệm hay nhận, máy nào thường từ chối
Mức độ chấp nhận khác nhau rất nhiều giữa các tiệm; tiệm gần khu công nghiệp hoặc chợ đồ cũ thường quen với nhóm này hơn tiệm ở trung tâm. Xu hướng chung như sau.
- Dễ nhận: bộ máy khoan, máy bắt vít, máy mài, máy cưa dùng pin của hãng lớn, còn đủ pin và sạc; máy hàn điện tử loại phổ biến; máy phát điện chạy xăng loại gia đình còn chạy tốt; máy may công nghiệp loại thông dụng ở các vùng có nhiều xưởng may.
- Nhận có điều kiện: máy nén khí, máy rửa xe áp lực, máy cắt sắt, máy đục bê tông, máy đo khoảng cách laser và máy cân mực. Tiệm thường chỉ nhận khi có hộp, phụ kiện và chạy thử tại chỗ được.
- Thường từ chối: máy quá cồng kềnh hoặc cần điện ba pha để chạy thử, máy hàn cũ loại biến thế nặng, máy không rõ hãng, máy pin thiếu pin hoặc sạc, dụng cụ cầm tay rời lẻ như bộ cờ lê, mỏ lết, kìm.
- Gần như không nhận: máy móc gắn cố định trong xưởng, máy đã tháo vỏ hoặc độ chế, máy còn chứa nhiên liệu không xả được, và thiết bị chuyên dụng mà ngoài nghề ít người biết giá.
Trước khi khiêng máy đi, nên hỏi tiệm qua tin nhắn kèm ảnh máy, ảnh tem thông số và ảnh pin sạc. Đỡ được một chuyến chở máy nặng rồi bị từ chối ngay ở cửa.
Vì sao dụng cụ nghề bị cho vay thấp
Lý do đầu tiên là hao mòn khó nhìn thấy. Một máy khoan trông còn mới vẫn có thể mòn chổi than, rơ bạc đạn, yếu mô tơ sau vài tháng làm công trình liên tục. Máy hàn có thể chạy được nhưng dòng hàn không ổn định. Máy phát điện nổ máy được nhưng điện áp dao động khi có tải. Nhân viên định giá chỉ chạy thử được vài phút, không thể biết máy đã làm việc bao nhiêu giờ, nên phải chừa một khoản rủi ro lớn.
Lý do thứ hai là nguồn gốc. Dụng cụ thợ dễ tháo mang đi, ít khi có giấy đăng ký, và mất trộm ở công trình xảy ra thường xuyên. Tiệm nhận phải đồ gian có thể bị thu hồi món đồ, mất trắng tiền cho vay, nên càng ít giấy tờ thì tiệm càng dè dặt. Lý do thứ ba là bán lại: người mua máy cũ thường là thợ, họ thử rất kỹ và trả giá sát, không có chuyện bán nhanh với giá cao. Cộng ba yếu tố, tỉ lệ cho vay với nhóm này thường nằm ở mức thấp của bảng tỉ lệ chung, thấp hơn đồ điện tử phổ biến.
Tiệm kiểm gì với từng loại máy
Mỗi nhóm máy có điểm hỏng đặc trưng. Biết trước những điểm này, bạn có thể tự kiểm ở nhà và nói trước lỗi nếu có, thay vì để tiệm phát hiện rồi trừ nặng tay.
| Loại máy | Điểm tiệm kiểm | Lỗi hay bị trừ |
|---|---|---|
| Máy khoan, bắt vít, mài dùng pin | Số pin, dung lượng pin, sạc chính hãng, lực xoắn, đầu kẹp | Pin chai, thiếu pin, sạc không đúng bộ, đầu kẹp rơ |
| Máy khoan, mài, cưa dùng điện | Tiếng mô tơ, tia lửa ở chổi than, dây nguồn, công tắc | Mòn chổi than, dây nguồn nối, vỏ nứt |
| Máy hàn điện tử | Hàn thử, dòng hàn ổn định, quạt làm mát, kìm và kẹp mát | Quạt kêu, nhảy dòng, thiếu kìm, dây ngắn |
| Máy phát điện | Khởi động, chạy có tải, điện áp ổn định, mùi khói, rò xăng dầu | Khó nổ, hụt hơi khi tải, gỉ bình xăng |
| Máy nén khí, rửa xe áp lực | Lên áp, giữ áp, rò rỉ, tiếng bạc đạn | Rò khí, rò nước, mất áp nhanh |
| Máy may công nghiệp | Đường may, mô tơ, bàn đạp hoặc điều khiển, kim và chân vịt | Nhảy mũi, kêu, thiếu phụ tùng |
Với máy dùng pin, pin và sạc thường chiếm một phần đáng kể giá trị bộ máy. Một thân máy không có pin gần như không bán được cho người ngoài hệ pin của hãng đó, nên tiệm hầu như không nhận thân máy trần.
Chuẩn bị máy và giấy tờ trước khi mang đi
Dụng cụ nghề thường được định giá nhanh nếu bạn chuẩn bị đúng mấy việc dưới đây. Phần giấy tờ là quan trọng nhất với nhóm này.
- Tìm hoá đơn mua hàng, phiếu bảo hành, hoặc ảnh chụp đơn hàng trên sàn thương mại điện tử. Không có thì mang hộp máy có số sê-ri trùng với tem trên thân máy.
- Chụp ảnh tem thông số và số sê-ri của từng máy, lưu trong điện thoại. Tiệm thường ghi số này vào biên nhận và sổ theo dõi.
- Sạc đầy tất cả pin. Bộ máy pin nên mang đủ số pin và sạc đúng như lúc mua.
- Vệ sinh bụi, xi măng, dầu mỡ bám trên vỏ và khe tản nhiệt. Máy sạch dễ nhìn vết nứt, và tạo cảm giác được giữ gìn.
- Với máy phát điện và máy chạy xăng: xả bớt nhiên liệu theo hướng dẫn của hãng trước khi chở đi, vì nhiều tiệm không nhận máy còn đầy xăng trong kho vì lý do phòng cháy. Hỏi tiệm trước để biết họ muốn để lại bao nhiêu nhiên liệu cho lượt chạy thử.
- Gom đủ phụ kiện: mũi khoan, đá mài, kìm hàn, kẹp mát, ống hơi, súng xịt, chân vịt máy may. Phụ kiện đủ bộ giúp tiệm bán lại dễ hơn.
- Nếu máy đang có lỗi bạn biết, ghi ra giấy và nói trước. Thành thật giúp lượt định giá nhanh, và tránh tranh cãi khi chuộc.
Mang theo căn cước của chính người đứng tên hoá đơn. Máy mua bằng tên công ty hoặc tên chủ thầu thì người đi cầm cần giấy uỷ quyền hoặc giấy xác nhận của đơn vị; không có thì tiệm hợp pháp thường không nhận, và đó là cách họ tự bảo vệ trước rủi ro đồ không chính chủ.
Có nên cầm máy đang dùng để làm ăn?
Tính chi phí thật của việc thiếu máy. Giả định bạn là thợ điện nước, cầm bộ máy khoan pin được 2 triệu trong một tháng. Nếu thiếu máy khiến bạn phải từ chối hai ba việc, hoặc phải thuê máy mỗi ngày, số tiền mất đi có thể lớn hơn cả khoản vay. Phép tính này chỉ bạn biết rõ, nên làm trước khi ra tiệm.
Cầm máy dự phòng, giữ máy chính. Nhiều thợ có hai ba máy cùng loại. Nếu buộc phải cầm, chọn máy ít dùng nhất, giữ lại máy đang làm việc hằng ngày.
Kỳ hạn càng ngắn càng tốt. Dụng cụ nghề mất giá chậm hơn điện thoại, nhưng lãi vẫn chạy theo ngày. Chỉ vay đủ cho việc cần, chọn kỳ hạn khớp với ngày bạn chắc chắn nhận tiền công.
Cân nhắc bán máy ít dùng. Máy đã lâu không dùng, chỉ nằm góc nhà, bán cho thợ quen hoặc cửa hàng đồ cũ thường được giá hơn cầm rồi để quá hạn. Còn máy chắc chắn cần dùng lại thì cầm hợp lý hơn bán.
So vài nơi trước khi chở máy đi. Máy nặng, chở đi chở lại tốn công. Hỏi trước bằng tin nhắn với ảnh máy ở hai ba tiệm. Bạn có thể tra tiệm gần khu mình làm việc trong danh bạ theo tỉnh thành, ưu tiên tiệm nói rõ có nhận đồ nghề.
Ví dụ ước tiền cầm một bộ máy khoan pin và một máy phát điện
Ví dụ thứ nhất, toàn bộ số liệu là giả định: bộ máy khoan pin của hãng phổ biến, mua khoảng một năm, kèm hai pin và sạc, giá rao đồ cũ tương đương khoảng 3 triệu. Tiệm trừ 20–30% để ra giá bán nhanh, còn khoảng 2,1–2,4 triệu. Với tỉ lệ cho vay giả định 40–60% cho nhóm dụng cụ nghề, số tiền cầm ước khoảng 0,9–1,4 triệu. Nếu một pin đã chai hoặc thiếu sạc, con số có thể tụt thêm vài trăm nghìn.
Ví dụ thứ hai: máy phát điện chạy xăng loại gia đình, giá rao đồ cũ khoảng 8 triệu, nổ máy tốt, chạy có tải ổn định. Giá bán nhanh khoảng 5,5–6,5 triệu, tiền cầm ước khoảng 2,5–3,5 triệu. Máy khó nổ hoặc điện áp dao động khi cắm tải thì tiệm thường từ chối, vì sửa bộ chế hoà khí hay bộ ổn áp tốn công. Hai ví dụ cho thấy mức cho vay với dụng cụ nghề thường chỉ khoảng một phần ba đến một nửa giá rao, nên tính trước để khỏi bất ngờ tại quầy.
Câu hỏi thường gặp
Máy khoan pin không có pin có cầm được không?
Rất khó. Thân máy trần chỉ có giá với người đã có pin cùng hệ của hãng đó, tiệm khó bán lại. Một số tiệm có pin thử để kiểm máy nhưng vẫn cho vay rất thấp. Nếu còn pin ở nhà, mang theo đầy đủ, kể cả pin đã yếu.
Máy mua bằng tên công ty có đem cầm được không?
Chỉ nên cầm khi có giấy uỷ quyền hoặc văn bản đồng ý của công ty, vì máy đứng tên công ty là tài sản của công ty. Tự ý cầm tài sản không phải của mình có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý. Tiệm làm ăn đúng luật cũng sẽ yêu cầu giấy tờ này.
Tiệm có chạy thử máy hàn, máy phát điện tại chỗ không?
Tiệm quen nhận đồ nghề thường có chỗ chạy thử và nguồn điện phù hợp. Tiệm không có điều kiện chạy thử thường từ chối hoặc chỉ cho vay rất thấp. Hỏi trước điều này, và với máy phát điện nên hỏi tiệm muốn bạn để lại bao nhiêu nhiên liệu.
Dụng cụ nghề để trong kho tiệm lâu có bị hỏng không?
Pin để lâu không sạc có thể tụt sâu và chai, máy chạy xăng để lâu có thể đóng cặn bình xăng và bộ chế hoà khí. Trước khi ký, hỏi tiệm bảo quản ở đâu, có sạc pin định kỳ không, và ghi tình trạng máy vào biên nhận để đối chiếu khi chuộc.
Cầm máy may gia đình có được không?
Máy may gia đình loại phổ thông giá trị thấp, ít tiệm nhận. Máy may công nghiệp dễ nhận hơn ở các khu có nhiều xưởng may vì có người mua lại. Máy may điện tử đời mới của hãng lớn có thể được nhận nếu còn đủ phụ kiện và chạy thử tốt.
Chuộc máy về cần kiểm tra những gì?
Đối chiếu số sê-ri với biên nhận, đếm đủ pin, sạc và phụ kiện, chạy thử ngay tại quầy: máy khoan thử khoan, máy hàn thử hàn, máy phát điện thử nổ và cắm tải. Xem vỏ có thêm vết nứt mới. Phát hiện thiếu hoặc hỏng thì báo ngay trước khi rời tiệm.
