Khi cầm trang sức vàng tây, tiệm chỉ tính giá trị phần vàng thật: trọng lượng còn lại sau khi trừ đá, chốt, lò xo, nhân với tuổi vàng và giá mua vào của loại vàng đó, rồi nhân tỷ lệ cho vay. Tiền công chế tác, thương hiệu và phần lớn đá tấm gần như không được tính. Vì thế một sợi dây chuyền mua giá cao có thể chỉ được định giá ở mức thấp hơn nhiều so với hoá đơn.
Điều này không phải tiệm ép giá, mà là cách mọi nơi nhận cầm tính giá trị thanh lý. Biết trước cách tính giúp bạn nhẩm được con số hợp lý, nhận ra khi nào mức trừ quá tay, và chuẩn bị đồ sao cho tiệm định giá nhanh, sát.
Vì sao trang sức mua đắt mà cầm được ít
Giá một món trang sức ở cửa hàng gồm nhiều lớp: giá vàng nguyên liệu, tiền công chế tác (đúc, hàn, đánh bóng, gắn đá), giá đá, chi phí thiết kế và thương hiệu, cộng biên lợi nhuận của nơi bán. Với mẫu cầu kỳ, tiền công và thương hiệu có thể chiếm một phần rất lớn trong giá bạn trả, có khi ngang hoặc hơn giá trị phần vàng.
Khi một món trang sức vào tay tiệm cầm đồ, chỉ phần vàng còn giá trị phổ thông, tức bán được cho bất kỳ cửa hàng vàng nào. Nếu bạn không chuộc, tiệm thường bán lại cho nơi thu mua theo giá vàng tây cùng tuổi, nơi đó cũng chỉ trả theo trọng lượng vàng. Mẫu đẹp hay thương hiệu nổi tiếng không làm tăng con số này đáng kể.
Thêm vào đó, giá mua vào của vàng tây thường được tính từ giá vàng 24K theo tỷ lệ hàm lượng rồi trừ thêm một khoản, vì vàng tây phải tinh luyện lại mới dùng được. Kết quả là phần trăm cho vay so với giá mua món đồ thấp hơn hẳn khi cầm nhẫn trơn 9999. Đây cũng là lý do khi cần tiền gấp, nhiều người nên cân nhắc cầm vàng nhẫn trước, giữ trang sức làm phương án sau.
Ví dụ tính một sợi dây chuyền vàng 18K từng dòng
Dưới đây là cách tính điển hình cho một sợi dây chuyền vàng 18K không gắn đá. Tất cả là số giả định để minh hoạ cách làm, không phải giá thật.
| Bước | Cách tiệm làm | Số giả định |
|---|---|---|
| 1. Cân tổng | Cân điện tử chính xác 0,01 gram | 5,20 gram |
| 2. Trừ phần không phải vàng | Lò xo móc khoá bằng thép, thẻ khắc rời | trừ 0,10 gram, còn 5,10 gram |
| 3. Quy ra chỉ | Chia cho 3,75 | khoảng 1,36 chỉ |
| 4. Kiểm tuổi | Máy quang phổ cho kết quả 75% | đúng vàng 18K |
| 5. Giá mua vào vàng 18K | Theo nguồn giá tiệm dùng trong ngày | 7 triệu đồng/chỉ |
| 6. Giá trị phần vàng | 1,36 × 7 triệu | khoảng 9,52 triệu đồng |
| 7. Tỷ lệ cho vay | Thấp hơn vàng nhẫn, giả định 75% | khoảng 7,1 triệu đồng |
Nếu cùng sợi dây đó được bán ở cửa hàng với giá 12–14 triệu đồng (giả định), bạn sẽ thấy số tiền cầm chỉ khoảng một nửa. Phần chênh nằm ở tiền công, biên lợi nhuận của nơi bán và tỷ lệ chừa lại của tiệm cầm đồ.
Để kiểm tra tiệm có tính hợp lý không, chỉ cần hỏi ba con số: trọng lượng tịnh sau khi trừ, tuổi vàng đo được và giá mua vào đang áp. Ba con số đó khớp với cách nhẩm của bạn thì phần còn lại chỉ là tỷ lệ cho vay.
Trang sức gắn đá: phần đá được trừ thế nào
Đá tổng hợp, đá CZ. Đá trắng lấp lánh trên phần lớn trang sức phổ thông là đá tổng hợp. Tiệm trừ trọng lượng đá khỏi tổng cân và không tính tiền phần đá. Nếu đá tháo được, tiệm có thể đề nghị tháo ra để cân phần vàng chính xác.
Đá gắn chặt không tháo được. Với nhẫn đính đá chìm, mặt dây gắn nhiều đá nhỏ, tiệm phải ước lượng phần đá theo kinh nghiệm hoặc trừ theo một tỷ lệ phần trăm trọng lượng. Đây là chỗ dễ chênh nhất giữa các tiệm, nên hỏi họ đang ước trừ bao nhiêu gram và vì sao.
Đá quý màu, ngọc. Ruby, sapphire, ngọc bích có giá trị thật nhưng khó kiểm định tại quầy. Không có giấy kiểm định, đa số tiệm chỉ tính phần vàng và coi đá như không có giá trị cho vay.
Kim cương tấm nhỏ. Các viên kim cương nhỏ viền quanh đá chủ thường không được định giá riêng vì khó bán lại. Kim cương chủ có giấy kiểm định thì được tính riêng, xem bài về cầm kim cương.
Ngọc trai, đá phong cách. Ngọc trai và các loại hạt trang trí bị trừ toàn bộ trọng lượng. Chuỗi ngọc trai có móc vàng thì chỉ phần móc được tính.
Vàng trắng, vàng hồng và hàng gọi là vàng Ý
Vàng trắng gần như luôn được mạ một lớp rhodium bên ngoài. Lớp mạ này làm máy quang phổ đọc sai nếu chỉ đo bề mặt, nên tiệm cẩn thận sẽ đo ở chỗ lớp mạ đã mòn hoặc đề nghị mài nhẹ một điểm khuất. Kết quả thường cho thấy vàng trắng phổ biến ở mức 14K đến 18K, nhưng cũng có hàng 10K. Món mua từ nơi có phiếu ghi rõ tuổi vàng sẽ được định giá nhanh hơn nhiều.
Vàng hồng pha nhiều đồng nên màu ấm; về định giá không khác vàng tây cùng tuổi. Vàng hồng tuổi thấp đeo lâu có thể bị xỉn tối ở chỗ tiếp xúc da, không ảnh hưởng tới phần vàng nhưng khiến món đồ trông cũ, và một số tiệm vì thế kiểm kỹ hơn.
Cần cẩn thận với trang sức quảng cáo là "vàng Ý". Có loại đúng là vàng trắng 18K khắc 750, nhưng cũng có loại là bạc 925 mạ trắng, khắc 925 hoặc S925. Với tiệm cầm đồ, loại thứ hai là bạc và thường không được nhận. Xem dấu khắc trước khi mang đi để không bất ngờ tại quầy.
Hàng rỗng ruột, mối hàn và đồ đã sửa
Hàng rỗng ruột. Dây chuyền ống, lắc to bản, nhẫn bọng nhìn lớn nhưng nhẹ vì bên trong rỗng. Tiệm chỉ tính theo cân, nên món trông to vẫn có thể được định giá thấp. Hàng rỗng dễ móp, móp nặng khó bán lại nguyên món.
Mối hàn. Trang sức đã đứt và hàn lại thường dùng vật liệu hàn có tuổi thấp hơn phần vàng chính. Một hai mối hàn nhỏ không ảnh hưởng nhiều; nhiều mối hàn hay hàn thiếc là lý do để tiệm trừ thêm hoặc kiểm kỹ ở từng điểm.
Đồ gãy, đứt, mất một chiếc. Sợi dây đứt, bông tai lẻ một chiếc vẫn cầm được theo trọng lượng và tuổi vàng. Gom các mảnh vào cùng một túi, đừng vứt mẩu nhỏ, vì mỗi phân vàng đều được cân.
Đồ đã sửa size, làm mới. Nhẫn nới size có thể được thêm một đoạn vàng tuổi khác. Nếu nhớ đã sửa ở đâu, nói với tiệm để họ kiểm đúng chỗ, tránh trường hợp đo một điểm rồi áp kết quả cho cả món.
Chuẩn bị trang sức để được định giá sát
Những việc sau không làm tăng giá trị vàng, nhưng giúp tiệm định giá nhanh, ít phải ước lượng, và giảm phần trừ vì không chắc chắn:
- Tìm phiếu mua hoặc phiếu bảo hành có ghi trọng lượng, tuổi vàng, trọng lượng đá. Đây là căn cứ tốt nhất để tiệm trừ đá đúng.
- Lau sạch trang sức bằng khăn mềm, không dùng hoá chất hay chà nhám; vết bẩn trong khe đá có thể làm cân sai vài phần trăm gram.
- Tháo các thứ không phải vàng như dây da, dây vải, charm bạc, hộp, túi nhung trước khi cân.
- Tách riêng món muốn cầm và món muốn giữ; mỗi món một túi để ghi biên nhận rõ ràng.
- Hỏi giá thu mua vàng tây cùng tuổi ở một cửa hàng vàng trước. Con số đó là trần, giúp bạn biết mức tiệm cầm đồ đưa ra có hợp lý không.
- So ít nhất hai tiệm; có thể tra tiệm gần bạn trong danh bạ theo tỉnh thành trên trang.
- Yêu cầu biên nhận ghi từng món: loại, tuổi vàng đo được, trọng lượng tổng và trọng lượng tính tiền.
Nếu trang sức là kỷ vật, nói rõ với tiệm để họ không mài hay khoan thử khi chưa hỏi ý bạn. Chấp nhận một mức định giá thận trọng hơn vẫn tốt hơn nhận lại món đồ có vết mài.
Cầm hay mang trang sức đi thu đổi, bán lại
Với trang sức vàng tây, phép so giữa cầm và bán khác với vàng nhẫn. Nhiều cửa hàng vàng thu lại hàng do chính họ bán ra theo bảng giá vàng tây cùng tuổi, có nơi trừ thêm một tỷ lệ phần trăm, còn hàng của nơi khác bị trừ nhiều hơn. Nếu bạn còn phiếu và mang về đúng nơi đã mua, số tiền bán lại có thể cao hơn số tiền tiệm cầm đồ cho vay khá nhiều.
Cầm chỉ có lợi rõ khi bạn muốn giữ lại đúng món đó và chắc chuộc được trong thời gian ngắn, vì nếu bán rồi mua lại, bạn sẽ phải trả lại toàn bộ tiền công chế tác cho một món mới. Đây là điểm khác biệt lớn nhất so với vàng nhẫn: với trang sức, chi phí "mua lại" bao gồm cả tiền công, có khi chiếm phần lớn giá bán.
Nếu món đồ đã cũ, không còn đeo, hoặc kiểu dáng không hợp nữa, việc giữ lại ít ý nghĩa; mang đi thu đổi hoặc bán theo trọng lượng thường đỡ phải trả lãi hơn. Trước khi quyết định, hỏi giá thu lại ở cửa hàng đã bán món đó và so với số tiền tiệm cầm đồ báo trong cùng ngày.
Câu hỏi thường gặp
Cầm nhẫn cưới có được không?
Được, nhẫn cưới tính như trang sức vàng theo tuổi vàng và trọng lượng sau khi trừ đá. Nếu nhẫn có kim cương chủ kèm giấy kiểm định, phần đá có thể được tính riêng. Nhẫn khắc tên không ảnh hưởng nhiều tới phần vàng.
Vì sao tiệm trừ nhiều hơn trọng lượng đá ghi trên phiếu?
Một số tiệm trừ thêm cho vật liệu gắn đá, mối hàn hoặc vì không tin hoàn toàn phiếu của nơi khác. Hỏi rõ phần trừ thêm là gì; nếu lời giải thích không thuyết phục, mang sang tiệm khác so.
Trang sức vàng 10K có cầm được không?
Một số tiệm nhận, nhưng giá trị phần vàng chỉ khoảng 41,7% nên số tiền vay thấp, có nơi từ chối vì chi phí kiểm định gần bằng số tiền cho vay. Hỏi trước khi mang tới.
Đồ trang sức đặt làm riêng có được tính thêm tiền công không?
Hầu như không. Tiệm cầm đồ tính theo giá trị thanh lý, mà khi thanh lý chỉ phần vàng còn được trả tiền. Thiết kế riêng có ý nghĩa với bạn, nhưng không làm tăng số tiền vay.
Tiệm muốn mài thử trang sức thì có nên đồng ý?
Bạn có quyền từ chối. Mài một điểm khuất giúp đo chính xác hơn nhưng để lại dấu trên món đồ. Nếu từ chối, tiệm có thể định giá thận trọng hơn; với kỷ vật, chấp nhận mức đó thường đáng hơn.
Trang sức không có phiếu mua có bị định giá thấp không?
Không nhất thiết, vì tiệm vẫn cân và kiểm tuổi trực tiếp. Phiếu chỉ giúp trừ đá chính xác hơn và rút ngắn thời gian, đặc biệt với món gắn đá không tháo được.
