Chuộc đồ hộ người khác là làm được, miễn là bạn có văn bản uỷ quyền của chính người đứng tên trên hợp đồng cầm đồ, kèm căn cước bản gốc của bạn và biên nhận. Tiệm không bắt buộc phải giao đồ cho người không đứng tên, nên thiếu uỷ quyền thì dù là vợ, chồng hay con ruột cũng có thể bị từ chối.
Phần lớn tiệm chấp nhận giấy uỷ quyền có chứng thực chữ ký tại uỷ ban nhân dân phường, xã hoặc văn phòng công chứng. Với tài sản giá trị lớn như ô tô, có nơi đòi hợp đồng uỷ quyền công chứng. Dưới đây là nội dung một giấy uỷ quyền cần có, cách chọn hình thức phù hợp và cách xử lý những trường hợp đặc biệt hay gặp.
Vì sao tiệm không giao đồ cho người nhà khi thiếu giấy
Nhiều người bực bội khi mang đủ tiền đến chuộc xe cho chồng mà tiệm không giao. Nhưng từ phía tiệm, nghĩa vụ trả lại tài sản là nghĩa vụ với bên cầm, tức người ký hợp đồng. Giao nhầm người, nếu sau này chính chủ quay lại đòi, tiệm phải chịu trách nhiệm bồi thường. Vì vậy nơi làm ăn cẩn thận luôn đòi uỷ quyền, đó là dấu hiệu tốt chứ không phải làm khó.
Quan hệ vợ chồng cũng không tự động thay được uỷ quyền. Dù chiếc xe là tài sản chung, hợp đồng cầm cố là do một người ký, người còn lại muốn nhân danh người ký để chuộc vẫn cần giấy. Ngoại lệ thực tế là khi hai vợ chồng cùng ký hợp đồng ngay từ đầu; khi đó một trong hai người có thể được tiệm chấp nhận, tuỳ điều khoản.
Bên cạnh giấy uỷ quyền, tiệm còn để ý người đi chuộc có đủ thông tin không: mã hợp đồng, món đồ, số tiền. Người được uỷ quyền nắm rõ chi tiết thì thủ tục nhanh hơn nhiều so với người chỉ cầm tờ giấy và không biết gì thêm.
Giấy uỷ quyền chuộc đồ cần ghi những gì
Một giấy uỷ quyền dùng được ở quầy không cần dài, nhưng phải đủ các phần dưới đây. Thiếu phần nào, tiệm có quyền từ chối:
- Thông tin bên uỷ quyền: họ tên, ngày sinh, số định danh cá nhân, nơi cư trú. Phải trùng với thông tin trên hợp đồng cầm đồ.
- Thông tin bên được uỷ quyền: họ tên, ngày sinh, số định danh, nơi cư trú của người đi chuộc.
- Nội dung uỷ quyền cụ thể: "thay mặt bên uỷ quyền thanh toán và nhận lại tài sản theo hợp đồng cầm đồ số..., ký ngày..., tại cơ sở...". Viết rõ món đồ: hãng, màu, biển số và số khung, số máy nếu là xe; IMEI nếu là điện thoại.
- Phạm vi: chỉ được chuộc, hay được cả gia hạn, đóng lãi, ký biên bản nhận tài sản. Phạm vi càng rõ càng ít tranh cãi.
- Thời hạn uỷ quyền: ví dụ 30 ngày kể từ ngày ký. Không ghi thời hạn thì theo Bộ luật Dân sự 2015, uỷ quyền có hiệu lực 1 năm kể từ ngày xác lập; tiệm vẫn thường muốn thấy con số ngắn và cụ thể.
- Chữ ký của bên uỷ quyền, và phần chứng thực hoặc công chứng nếu tiệm yêu cầu.
Không cần thuê dịch vụ soạn giấy. Tự viết tay hoặc đánh máy rõ ràng, đọc lại số định danh và mã hợp đồng hai lần, rồi mang đi chứng thực chữ ký là đủ trong phần lớn trường hợp. Lỗi hay gặp nhất là chép sai một chữ số của số định danh hoặc biển số xe, khiến tiệm phải từ chối và bạn mất thêm một buổi đi chứng thực lại.
Chọn hình thức: viết tay, chứng thực chữ ký hay công chứng
Ba hình thức khác nhau về độ tin cậy, chi phí và thời gian. Mức phí cụ thể thay đổi theo quy định và theo nơi làm, nên hỏi trước tại chỗ.
| Hình thức | Làm ở đâu | Tiệm thường chấp nhận khi | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Viết tay, không xác nhận | Tự viết | Hiếm khi; chỉ khi tiệm quen người cầm và gọi xác nhận trực tiếp | Dễ bị từ chối, dễ bị làm giả |
| Chứng thực chữ ký trên giấy uỷ quyền | Uỷ ban nhân dân phường, xã hoặc văn phòng công chứng | Điện thoại, laptop, vàng, xe máy | Người uỷ quyền phải tự đến ký trước mặt người chứng thực |
| Hợp đồng uỷ quyền công chứng | Văn phòng công chứng, phòng công chứng | Ô tô, tài sản giá trị lớn, hoặc khi tiệm đòi | Cả hai bên ký; ở hai nơi khác nhau có thể ký tại hai văn phòng công chứng; chi phí cao hơn |
Khác biệt quan trọng: chứng thực chữ ký chỉ xác nhận chữ ký đúng là của người uỷ quyền, không xác nhận nội dung. Công chứng hợp đồng uỷ quyền thì công chứng viên chịu trách nhiệm cả về tính hợp pháp của nội dung. Đối với đa số món đồ cầm thông thường, chứng thực chữ ký là mức cân bằng giữa chi phí và độ tin cậy. Hỏi tiệm trước bằng tin nhắn họ chấp nhận hình thức nào để không phải làm lại.
Các trường hợp đặc biệt hay gặp
Người cầm đang ở xa, ở nước ngoài. Ở trong nước, người cầm có thể chứng thực chữ ký tại uỷ ban phường, xã nơi đang ở rồi gửi bản gốc về. Ở nước ngoài, việc chứng nhận chữ ký thường làm tại cơ quan đại diện Việt Nam (đại sứ quán, tổng lãnh sự quán); thủ tục và thời gian khác nhau theo từng nước, nên hỏi tiệm trước họ có chấp nhận và gia hạn hợp đồng trong lúc chờ.
Người cầm đang nằm viện. Nhiều văn phòng công chứng có dịch vụ công chứng ngoài trụ sở trong trường hợp người yêu cầu không thể đi lại, có phụ phí. Báo tiệm tình hình kèm giấy tờ của bệnh viện, xin gia hạn bằng tin nhắn để tránh bị coi là quá hạn.
Người cầm đang bị tạm giữ, tạm giam. Việc ký giấy tờ phải theo quy định của nơi giam giữ, thường qua cán bộ quản lý và có thể mất nhiều ngày; công chứng viên có thể đến nơi giam giữ để công chứng ngoài trụ sở nếu được nơi đó cho phép. Gia đình nên liên hệ tiệm sớm, trình bày và đề nghị giữ nguyên hiện trạng tài sản.
Người cầm đã mất. Lúc này không còn uỷ quyền được nữa. Quyền chuộc chuyển sang người thừa kế; nghĩa vụ trả nợ cũng do người thừa kế thực hiện nhưng chỉ trong phạm vi di sản người mất để lại, không phải lấy tiền riêng bù vào. Người thừa kế cần giấy chứng tử, giấy tờ chứng minh quan hệ thừa kế, và có khi văn bản thoả thuận giữa các đồng thừa kế về việc ai đứng ra chuộc. Đây là việc nên hỏi luật sư hoặc phòng tư pháp địa phương nếu tài sản lớn.
Các bước chuộc hộ cho trơn tru
Làm theo thứ tự này, người đi chuộc ít phải chạy đi chạy lại nhất:
- Người đứng tên nhắn cho tiệm báo sẽ có người chuộc hộ, ghi tên người đó và hỏi tiệm chấp nhận hình thức uỷ quyền nào.
- Viết giấy uỷ quyền theo các mục ở trên, mang đi chứng thực hoặc công chứng theo yêu cầu của tiệm.
- Chụp gửi tiệm bản uỷ quyền để họ xem trước, tránh sai thông tin.
- Người được uỷ quyền mang bản gốc uỷ quyền, căn cước của mình, biên nhận và đủ tiền tới quầy.
- Kiểm tài sản như chính chủ sẽ kiểm, ký biên bản nhận lại ghi rõ "nhận thay theo uỷ quyền".
- Gửi ảnh biên bản tất toán cho người đứng tên để họ lưu.
Người đi chuộc hộ nên tự kiểm đồ kỹ: một khi đã ký nhận thay, người đứng tên khó khiếu nại về tình trạng tài sản sau đó.
Rủi ro cho cả người uỷ quyền lẫn người chuộc hộ
Với người đứng tên, rủi ro lớn nhất là uỷ quyền quá rộng. Một tờ giấy ghi "được toàn quyền định đoạt tài sản" cho phép người được uỷ quyền không chỉ chuộc mà còn có thể cầm lại, thậm chí bán món đồ. Chỉ uỷ quyền đúng việc cần làm, đúng hợp đồng, có thời hạn ngắn. Xong việc, nếu thời hạn còn dài, có thể báo tiệm rằng uỷ quyền đã hết tác dụng.
Với người chuộc hộ, rủi ro nằm ở tiền và tình trạng đồ. Bạn trả tiền của mình để lấy đồ cho người khác, nên ghi rõ giữa hai bên đây là khoản bạn ứng trước hay trả thay. Khi ký nhận, bạn đang xác nhận thay chủ đồ rằng tài sản đúng như lúc cầm; nếu sau đó chủ đồ phát hiện điện thoại bị thay màn hình hay đồng hồ thiếu mắt dây, người đầu tiên bị hỏi là bạn. Vì vậy hãy chụp ảnh món đồ ngay tại quầy và gửi cho người đứng tên trước khi ký.
Cuối cùng, cẩn thận với lời nhờ chuộc hộ từ người không thân thiết. Có trường hợp người nhờ đưa giấy uỷ quyền giả, người chuộc hộ mang tiền tới và trở thành người cầm đồ gian mà không biết. Chỉ nhận chuộc hộ người bạn biết rõ, có thể gọi trực tiếp xác nhận.
Câu hỏi thường gặp
Giấy uỷ quyền chuộc đồ có cần công chứng không?
Luật không bắt buộc mọi giấy uỷ quyền phải công chứng, nhưng tiệm có quyền đặt yêu cầu để tự bảo vệ. Phần lớn tiệm nhận giấy có chứng thực chữ ký; một số nơi với ô tô hoặc tài sản lớn đòi hợp đồng uỷ quyền công chứng. Hỏi tiệm trước khi đi làm giấy.
Chuộc hộ có cần mang căn cước của người đứng tên không?
Thường không cần bản gốc căn cước của người đứng tên, vì giấy uỷ quyền có chứng thực đã thay cho sự có mặt của họ. Một số tiệm xin thêm ảnh chụp căn cước người đứng tên để đối chiếu. Người đi chuộc bắt buộc mang căn cước bản gốc của chính mình.
Một giấy uỷ quyền có dùng được cho nhiều hợp đồng cầm đồ không?
Được, nếu giấy liệt kê rõ từng hợp đồng và từng tài sản. Viết chung chung kiểu "được chuộc mọi tài sản đang cầm" thường bị tiệm từ chối vì không xác định được phạm vi. Ghi mã hợp đồng và mô tả từng món là cách an toàn nhất.
Người được uỷ quyền có được gia hạn hợp đồng thay không?
Chỉ khi giấy uỷ quyền ghi rõ phạm vi gồm cả gia hạn và đóng lãi. Nếu giấy chỉ ghi "chuộc tài sản", tiệm có thể không cho người đó ký gia hạn. Khi viết giấy, nên ghi cả ba việc: đóng lãi, gia hạn và chuộc, để người thân linh hoạt xử lý.
Chuộc hộ mà đồ bị hư thì ai đứng ra khiếu nại?
Người được uỷ quyền nên ghi ngay sai khác vào biên bản trước khi ký nhận. Sau đó việc yêu cầu bồi thường vẫn là quyền của người đứng tên hợp đồng, họ có thể tự làm hoặc uỷ quyền tiếp. Ảnh chụp tại quầy là bằng chứng quan trọng nhất.
