"Cầm xe online" ở nơi làm ăn đàng hoàng thực chất là đăng ký và hỏi giá trước qua mạng, còn bước định giá, đối chiếu giấy tờ bản gốc và ký hợp đồng vẫn phải diễn ra trực tiếp, tại cửa hàng hoặc khi nhân viên đến tận nơi. Không có tiệm hợp pháp nào giải ngân chỉ dựa trên ảnh chụp cà vẹt và căn cước, vì ảnh chụp thì ai cũng gửi được.
Nắm được điều đó, bạn tự lọc được phần lớn các vụ lừa: bên nào nói duyệt xong qua tin nhắn, bảo chuyển trước một khoản phí để "mở khoá giải ngân", hoặc đòi mã xác thực gửi về điện thoại của bạn, thì đó không phải dịch vụ cầm đồ. Phần dưới đi qua quy trình thật, các dấu hiệu nhận diện và việc cần làm nếu lỡ gửi thông tin.
Cầm xe online thật sự diễn ra qua những bước nào
Các chuỗi và tiệm có giấy phép nhận đăng ký qua trang web, ứng dụng hoặc tin nhắn thường làm theo trình tự gần giống nhau:
- Gửi thông tin sơ bộ: dòng xe, đời xe, quãng đường đã đi, số tiền muốn vay, khu vực bạn ở. Một số nơi xin ảnh xe để báo giá ước tính.
- Nhận báo giá dự kiến: một khoảng tiền có thể vay, kèm lãi và phí tham khảo. Đây chỉ là ước tính, chưa phải cam kết.
- Hẹn gặp: bạn mang xe đến cửa hàng, hoặc ở một số nơi nhân viên đến nhà để thẩm định.
- Thẩm định trực tiếp: xem xe, nổ máy, đối chiếu số khung số máy, kiểm bản gốc đăng ký và căn cước.
- Chốt số tiền, ký hợp đồng cầm cố: bản giấy hoặc bản điện tử, nhưng phải có đủ thông tin xe, số tiền, lãi, phí, thời hạn.
- Giải ngân: tiền mặt hoặc chuyển khoản vào tài khoản đứng tên bạn, sau khi hợp đồng đã ký.
Để ý thứ tự: tiền chỉ đi từ tiệm sang bạn, sau khi xe và giấy đã được kiểm. Không có bước nào bạn phải chuyển tiền cho bên kia trước khi nhận khoản vay. Bất kỳ yêu cầu nào đảo ngược thứ tự này là dấu hiệu đủ để dừng lại.
Vì sao không thể cầm xe chỉ bằng ảnh chụp giấy tờ
Hợp đồng cầm cố theo Bộ luật Dân sự 2015 gắn với việc giao tài sản: bên cầm cố giao tài sản thuộc quyền sở hữu của mình cho bên nhận cầm cố giữ để bảo đảm khoản vay. Với hình thức cầm giữ giấy đăng ký, thứ được giao là bản gốc giấy tờ. Một tấm ảnh trên điện thoại không giao được, không giữ được, và không ngăn được ai đó dùng cùng chiếc xe để vay thêm ở nơi khác.
Kinh doanh cầm đồ còn là ngành nghề có điều kiện về an ninh trật tự. Cơ sở hoạt động đúng phải kiểm tra giấy tờ tuỳ thân, đối chiếu tài sản và ghi vào sổ theo dõi, để khi có xe gian thì cơ quan chức năng truy được nguồn gốc. Một nơi bỏ qua toàn bộ bước này để "duyệt nhanh trong năm phút" hoặc là đang làm trái quy định, hoặc vốn không định cho vay mà chỉ định lấy tiền phí, lấy thông tin của bạn.
Cũng vì thế mà lời hứa "cầm cà vẹt online không cần giữ giấy, không thẩm định" nghe tiện nhưng thực chất là một khoản vay không có tài sản bảo đảm. Bên cho vay kiểu đó bù rủi ro bằng lãi rất cao, phí trá hình hoặc cách đòi nợ gây áp lực, đúng những gì bạn muốn tránh khi chọn cầm đồ.
Tám dấu hiệu của lời mời cầm xe online lừa đảo
Đòi chuyển phí trước khi giải ngân. Phí hồ sơ, phí bảo hiểm khoản vay, phí xác minh, phí "sai số tài khoản cần mở khoá". Tên gọi khác nhau, bản chất như nhau: chuyển xong sẽ bị đòi tiếp khoản khác, rồi mất liên lạc.
Duyệt vay qua tin nhắn, không hẹn gặp, không xem xe. Tiệm thật cần nhìn thấy chiếc xe và bản gốc giấy tờ. Bên nào báo đã duyệt xong chỉ sau vài tấm ảnh là đang dựng kịch bản.
Trang mạng xã hội mạo danh chuỗi lớn. Dùng tên, màu sắc giống thương hiệu quen, nhưng trang mới lập, ít bài, bình luận bị khoá, chỉ nhắn tin qua tài khoản cá nhân. Hãy tìm kênh liên hệ trên trang web chính thức của doanh nghiệp để đối chiếu.
Không có địa chỉ cửa hàng cụ thể. Hỏi địa chỉ thì vòng vo, bảo "bên em làm online toàn quốc". Cơ sở cầm đồ hợp pháp phải có địa điểm kinh doanh đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh trật tự.
Xin mã xác thực gửi về điện thoại của bạn. Mã một lần dùng để đăng nhập ngân hàng, ví điện tử hoặc tài khoản định danh. Không có quy trình cầm đồ nào cần mã này; đưa ra là trao quyền tài khoản cho người lạ.
Bắt cài ứng dụng từ đường dẫn lạ. Tệp cài đặt gửi qua tin nhắn, không có trên kho ứng dụng chính thức, xin quyền đọc danh bạ, tin nhắn, ảnh. Đây là cách lấy dữ liệu để đòi nợ kiểu khủng bố hoặc chiếm tài khoản.
Xin ảnh chân dung cầm căn cước và quay video khuôn mặt. Bộ ảnh này đủ để kẻ gian mở tài khoản hay vay ở nơi khác dưới tên bạn. Chỉ cung cấp khi gặp trực tiếp tại cơ sở đã kiểm tra.
Hợp đồng điện tử là giấy mua bán xe. Ký nhanh trên điện thoại một văn bản tên là hợp đồng mua bán hay uỷ quyền bán xe, đến khi trễ hạn thì chiếc xe đã "được bán". Đọc tên văn bản trước khi bấm ký.
Kiểm tra một nơi nhận cầm xe trước khi gửi thông tin
Dành mười lăm phút cho bảng này trước khi gửi bất kỳ ảnh giấy tờ nào. Chỉ cần một dòng ở cột phải trùng là đủ lý do để chuyển sang nơi khác.
| Cần kiểm | Cách kiểm | Dấu hiệu đáng ngờ |
|---|---|---|
| Tên doanh nghiệp, hộ kinh doanh | Hỏi tên đầy đủ, tra trên cổng thông tin đăng ký doanh nghiệp quốc gia | Chỉ có tên thương hiệu, không có tên pháp lý |
| Địa chỉ cửa hàng | Đối chiếu trên bản đồ trực tuyến, ảnh thật, đánh giá cũ | Địa chỉ là nhà dân, toà nhà văn phòng ảo hoặc không tồn tại |
| Giấy chứng nhận an ninh trật tự | Hỏi thẳng khi hẹn gặp, đề nghị xem bản gốc tại cửa hàng | Né tránh, bảo "bên em làm online nên không cần" |
| Mẫu hợp đồng | Xin xem trước mẫu, đọc tên văn bản và điều khoản quá hạn | Không gửi mẫu, chỉ cho ký khi đã gặp và vội |
| Lãi và phí | Yêu cầu ghi tổng tiền phải trả nếu chuộc sau một tháng | Báo lãi rất thấp nhưng có nhiều phí không giải thích |
| Kênh nhận tiền | Giải ngân vào tài khoản đứng tên bạn | Yêu cầu bạn chuyển tiền đi, dù chỉ một khoản nhỏ |
Bạn cũng có thể tra tiệm có địa chỉ gần mình trong danh bạ theo tỉnh thành, rồi dùng kênh online của chính tiệm đó để hỏi giá trước. Cách này giữ được cái tiện của việc hỏi qua mạng mà vẫn biết rõ mình sẽ mang xe đến đâu.
Khi nhân viên đến tận nhà thẩm định xe
Một số nơi có dịch vụ đến nhà, nhất là với ô tô. Tiện, nhưng bạn nên giữ vài nguyên tắc để không bị dắt xe đi mà tay trắng giấy tờ:
- Hỏi trước họ tên nhân viên, xác nhận lại qua kênh chính thức của cửa hàng xem có lịch hẹn thật không.
- Có người nhà ở cùng trong lúc thẩm định, đặc biệt nếu bạn ở một mình.
- Chỉ giao xe hoặc bản gốc giấy tờ khi hợp đồng đã được ký, bạn đã nhận bản hợp đồng và đã nhận đủ tiền vào tài khoản của mình.
- Nếu xe được chở về kho, lập biên bản giao nhận ghi tình trạng xe, quãng đường, mức xăng hoặc mức pin, đồ đi kèm, có chữ ký hai bên.
- Chụp ảnh xe, ảnh nhân viên đang thẩm định và ảnh hợp đồng; lưu lại toàn bộ tin nhắn trao đổi.
- Không ký giấy trắng, không ký văn bản bán xe, không đưa thêm bản gốc căn cước cho họ mang đi.
Với cầm giữ giấy, bạn vẫn giữ xe nên khâu này đơn giản hơn, nhưng vẫn phải nhận bản hợp đồng và biên nhận đã giao giấy đăng ký bản gốc. Không có biên nhận, đến lúc chuộc bạn khó chứng minh mình từng giao giấy cho ai.
Lỡ gửi giấy tờ hoặc chuyển tiền cho kẻ lừa đảo thì làm gì
Nếu đã chuyển tiền, việc đầu tiên là liên hệ ngay ngân hàng hoặc ví điện tử của bạn qua kênh chăm sóc khách hàng chính thức, đề nghị tra soát giao dịch và báo tài khoản nhận có dấu hiệu lừa đảo. Làm càng sớm càng có cơ hội, dù không có gì bảo đảm lấy lại được tiền. Đừng chuyển thêm khoản nào dù bên kia hứa "đóng nốt phí này là giải ngân".
Tiếp theo, thu thập chứng cứ: ảnh chụp toàn bộ tin nhắn, đường dẫn trang mạng xã hội, số tài khoản nhận tiền, biên lai chuyển khoản. Mang đến cơ quan công an nơi gần nhất để trình báo. Nếu đã cài ứng dụng lạ, gỡ ngay, đổi mật khẩu ngân hàng, thư điện tử, tài khoản định danh từ một thiết bị khác.
Nếu đã gửi ảnh căn cước và ảnh khuôn mặt, báo cho người thân biết để cảnh giác với tin nhắn mạo danh bạn vay tiền. Vài tháng sau nên tra cứu thông tin tín dụng của chính mình để chắc không có khoản vay lạ nào mở dưới tên bạn. Các tình huống đòi nợ, khủng bố danh bạ sau khi lỡ dính app vay được viết riêng ở chuyên mục cảnh giác tín dụng đen.
Câu hỏi thường gặp
Cầm xe online có cần mang xe đến tiệm không?
Có, hoặc nhân viên đến tận nơi xem xe. Đăng ký online chỉ giúp hỏi giá và hẹn lịch trước. Muốn ký hợp đồng và nhận tiền, tiệm phải đối chiếu chiếc xe với giấy đăng ký bản gốc và căn cước của bạn.
Cầm cà vẹt online có giữ lại xe không?
Không, với hình thức cầm giấy bạn vẫn giữ và đi xe, tiệm giữ bản gốc giấy đăng ký. Nhưng bản gốc ấy vẫn phải được giao trực tiếp, kèm biên nhận. Không có cách hợp pháp nào cầm cà vẹt mà chỉ gửi ảnh chụp.
Bên cho vay đòi phí bảo hiểm khoản vay trước có bình thường không?
Không. Nếu có khoản phí hợp lệ nào, nó được ghi trong hợp đồng và thường trừ hoặc tính khi giải ngân, chứ không bắt bạn chuyển trước cho một tài khoản cá nhân. Yêu cầu chuyển tiền trước là dấu hiệu lừa đảo phổ biến nhất.
Ký hợp đồng cầm xe điện tử có giá trị không?
Hợp đồng điện tử có thể có giá trị pháp lý nếu đáp ứng quy định về giao dịch điện tử. Điều quan trọng hơn là nội dung: phải là hợp đồng cầm cố, ghi đủ tài sản, số tiền, lãi, phí, thời hạn, và bạn phải lưu được một bản.
Làm sao biết trang mạng xã hội cầm xe có phải của chuỗi thật?
Vào trang web chính thức của doanh nghiệp, tìm đường dẫn tới trang mạng xã hội hoặc số tổng đài ở đó để đối chiếu. Trang mới lập, đổi tên nhiều lần, chỉ nhắn qua tài khoản cá nhân và khoá bình luận là những điểm đáng ngờ.
Đã gửi ảnh cà vẹt cho bên lạ thì xe có bị mất không?
Ảnh chụp không đủ để sang tên hay bán xe, vì các thủ tục này cần bản gốc và chủ xe có mặt hoặc uỷ quyền. Nhưng ảnh có thể bị dùng làm giấy tờ giả để lừa người khác, nên hãy giữ kỹ bản gốc và trình báo nếu phát hiện bị mạo danh.
