Câu trả lời ngắn: điện thoại vỡ màn mà cảm ứng, hiển thị vẫn chạy bình thường thì phần lớn tiệm vẫn nhận cầm, chỉ trừ đi khoản tương đương chi phí thay màn và phần mất giá khi bán lại. Máy đã vào nước, không lên nguồn, màn chết đen hoặc pin phồng thì khác hẳn: nhiều tiệm từ chối, nơi nhận cũng chỉ định giá rất thấp vì không kiểm được máy và không đoán được hư hỏng còn ẩn bên trong.
Nguyên tắc chung là tiệm cần kiểm tra được máy: mở được màn hình, xem được số IMEI, tài khoản, tình trạng pin, thử camera và loa. Lỗi nào chặn việc kiểm tra thì lỗi đó nặng hơn nhiều so với vẻ ngoài của nó. Phần dưới chia từng loại hư hỏng theo mức độ dễ cầm, kèm cách tính có nên sửa trước khi mang đi hay không.
Từng loại hư hỏng và cách tiệm thường xử lý
Bảng dưới là cách nhìn phổ biến ở quầy định giá, không phải quy định chung. Mỗi tiệm tự đặt chính sách, nên cùng một lỗi có nơi nhận, có nơi không.
| Tình trạng máy | Khả năng được nhận | Cách tiệm thường tính |
|---|---|---|
| Vỡ kính mặt trước, cảm ứng và hiển thị tốt | Thường nhận | Trừ theo giá thay màn của đúng đời máy |
| Vỡ kính lưng, cụm camera nguyên | Thường nhận | Trừ nhẹ hơn vỡ màn, tuỳ đời máy |
| Màn có sọc, ám, điểm chết, loang mực | Tuỳ tiệm | Coi như phải thay màn, trừ nặng |
| Hỏng Face ID, vân tay, camera hoặc loa | Tuỳ tiệm | Trừ theo mức khó sửa; Face ID bị trừ nhiều |
| Màn chết đen, cảm ứng liệt | Hay bị từ chối | Không kiểm được tài khoản, IMEI trên máy |
| Từng vào nước, chỉ báo chất lỏng đã đổi màu | Hay bị từ chối | Nếu nhận thì định giá rất thấp |
| Không lên nguồn, treo logo, khởi động lại liên tục | Phần lớn từ chối | Chỉ còn giá trị xác máy |
| Pin phồng, mặt lưng hoặc màn bị đội lên | Thường từ chối | Rủi ro cháy nổ khi cất trong kho |
Điểm đáng để ý là cột giữa không chỉ phụ thuộc vào độ nặng của lỗi. Một máy vỡ tan kính nhưng mở khoá, gọi điện, chụp ảnh được vẫn dễ cầm hơn một máy trông như mới mà khởi động lại liên tục. Tiệm sợ nhất là thứ họ không nhìn thấy, vì nếu khách không chuộc, họ phải bán lại máy đó cho người khác và chịu trách nhiệm với người mua.
Vỡ màn nhưng vẫn dùng được: bị trừ bao nhiêu
Với máy vỡ kính mà hiển thị còn nguyên, người định giá thường làm một phép tính đơn giản: lấy giá thu của máy cùng đời trong tình trạng màn lành, trừ đi chi phí thay màn ở mức họ có thể làm được, trừ thêm một khoản vì máy đã thay màn sẽ khó bán hơn máy zin. Sau đó mới áp tỉ lệ cho vay như mọi máy khác. Ví dụ giả định: máy có giá thu khi lành khoảng 9 triệu đồng, màn thay ước 2,5 triệu, trừ thêm vài trăm nghìn cho việc mất zin, còn khoảng 6 triệu; tiệm áp tỉ lệ 60% thì khoản vay đề xuất quanh 3,6 triệu. Số chỉ để minh hoạ cách tính.
Vì thế máy cao cấp vỡ màn bị trừ nhiều tiền hơn hẳn máy tầm trung, do màn OLED của dòng cao cấp đắt. Máy gập có màn trong và bản lề là trường hợp đặc biệt: nếp gấp bị bong lớp phủ, màn trong có vệt, bản lề rơ đều khiến giá giảm mạnh vì chi phí sửa có khi gần bằng một máy cũ khác.
Có một rủi ro ít người tính: kính vỡ có thể lan thêm trong thời gian máy nằm ở tiệm, nhất là khi vết nứt xuất phát từ góc máy. Hãy yêu cầu biên nhận ghi rõ vị trí vết vỡ, ví dụ "vỡ góc trên bên trái, cảm ứng hoạt động", và chụp ảnh máy ngay tại quầy, có cả nhân viên làm chứng. Khi chuộc về, bạn có căn cứ để đối chiếu.
Máy vào nước, không lên nguồn, phồng pin: vì sao hay bị từ chối
Vào nước là lỗi "ngủ đông". Máy vừa ngấm nước có thể vẫn chạy được vài ngày rồi mới hỏng do mạch bị oxi hoá dần. Tiệm không muốn nhận một máy có thể chết ngay trong kho của họ. Vì vậy người định giá thường xem chỉ báo tiếp xúc chất lỏng: trên nhiều đời iPhone, đó là một miếng nhỏ nằm trong khe khay SIM, bình thường màu trắng hoặc bạc, chuyển đỏ khi từng gặp nước. Máy Samsung có thể hiện cảnh báo phát hiện hơi ẩm ở cổng sạc. Chuẩn chống nước IP67, IP68 không phải bảo đảm, vì gioăng lão hoá theo thời gian và sau mỗi lần thay màn.
Không lên nguồn thì không kiểm được gì. Tiệm không xem được IMEI trong máy, không biết máy có dính tài khoản lạ hay không, không thử được linh kiện. Một số tiệm nhận ở mức giá trị xác máy nếu bạn có hoá đơn và hộp trùng IMEI, nhưng số tiền thường rất nhỏ và khó đáng công đi lại.
Pin phồng là chuyện an toàn. Pin lithium phồng có thể bắt lửa khi bị đè ép hoặc sạc. Tiệm cất hàng chục máy trong một két, nên phần lớn từ chối máy có màn hay nắp lưng bị đội lên. Nếu máy bạn có dấu hiệu này, ngừng sạc qua đêm và đem đi thay pin trước, đừng mang đi cầm.
Màn chết đen nhưng máy vẫn đổ chuông. Đây là trường hợp nhiều người bất ngờ khi bị từ chối. Máy còn sống nhưng không ai thấy được bên trong có gì, nên về mặt định giá, nó gần giống máy không lên nguồn.
Nên sửa trước khi cầm hay mang đi luôn
Câu hỏi này nên giải bằng số, không bằng cảm giác. Lấy số tiền tiệm báo cho máy đang hỏng, so với số tiền dự kiến được vay nếu máy đã sửa, rồi trừ chi phí sửa. Nếu phần chênh nhỏ hơn tiền sửa, mang đi luôn là hợp lý hơn. Lý do là tiệm chỉ cho vay một phần giá trị máy, nên một màn hình 2,5 triệu (giả định) thường chỉ giúp bạn vay thêm khoảng 60–70% con số đó, chưa kể bạn phải bỏ tiền mặt ra trước, đúng lúc đang thiếu tiền.
Sửa trước có lợi trong hai trường hợp: lỗi khiến máy bị từ chối hẳn (màn chết, pin phồng), hoặc bạn vẫn định dùng máy lâu dài sau khi chuộc nên đằng nào cũng phải sửa. Khi sửa, hỏi rõ linh kiện chính hãng hay linh kiện thay thế. Với iPhone, màn hình và pin không chính hãng sẽ hiện thông báo trong mục Lịch sử bộ phận và dịch vụ (Cài đặt > Cài đặt chung > Giới thiệu, tên mục có thể khác theo phiên bản iOS), và người định giá sẽ trừ tiền vì dòng đó.
Một lựa chọn khác cần đặt lên bàn: nếu máy hỏng nặng, đời đã cũ, có khi bán hẳn cho cửa hàng thu máy cũ được nhiều tiền hơn cầm, và bạn không phải lo tiền lãi lẫn hạn chuộc. Cầm chỉ hợp lý khi bạn chắc sẽ chuộc lại và chiếc máy có giá trị với bạn hơn số tiền bán được.
Chuẩn bị một chiếc máy hỏng trước khi mang đến tiệm
Máy hỏng càng cần chuẩn bị kỹ, vì mọi thứ khiến việc kiểm tra kéo dài đều làm tiệm ngại nhận.
- Sao lưu ngay những gì còn lấy được. Máy vỡ màn có thể chết hẳn bất cứ lúc nào, đừng đợi.
- Tháo ốp, lau sạch, không dán thêm miếng dán che vết nứt. Người định giá sẽ gỡ ra xem, che giấu chỉ khiến họ nghi ngờ phần còn lại.
- Tự thử trước các thứ tiệm sẽ thử: gọi điện, loa ngoài, mic, camera trước sau, sạc, Face ID hoặc vân tay, Wi-Fi. Ghi lại cái nào lỗi.
- Mang hộp, hoá đơn nếu còn, nhất là khi màn hình không hiển thị rõ: IMEI in trên hộp giúp tiệm đối chiếu.
- Khai đúng lịch sử: rơi khi nào, vào nước hay chưa, đã sửa ở đâu. Người trong nghề phát hiện vết mở máy rất nhanh.
- Hỏi giá ở hai nơi. Có thể tra tiệm gần bạn trong danh bạ theo tỉnh thành của trang rồi gọi hỏi trước xem tiệm có nhận máy hỏng không, đỡ mất công đi.
- Khi ký, kiểm biên nhận có ghi tình trạng máy đúng như lúc giao, kể cả các lỗi bạn đã khai.
Nếu tiệm đề nghị ký "giấy bán máy" thay cho hợp đồng cầm, lấy lý do máy hỏng khó nhận, hãy cân nhắc kỹ. Bán là mất quyền chuộc, dù tiệm có hứa miệng cho mua lại.
Câu hỏi thường gặp
Điện thoại bị lỗi màn hình xanh, sọc màn có cầm được không?
Tuỳ tiệm. Nếu vẫn thao tác được và đọc được thông tin trong máy, nhiều nơi nhận nhưng tính như máy phải thay màn. Sọc màn trên màn OLED thường nặng dần theo thời gian, nên tiệm hay trừ thêm vì sợ máy hỏng hẳn khi đang giữ.
Máy vào nước đã sấy khô, dùng bình thường thì có cần khai không?
Nên khai. Chỉ báo tiếp xúc chất lỏng không tự trở lại màu cũ sau khi sấy, nên người định giá vẫn thấy. Khai trước giúp bạn được nghe một con số thẳng thắn, còn để tiệm tự phát hiện thường khiến họ từ chối luôn vì mất lòng tin.
Tiệm làm vỡ thêm màn của máy đang cầm thì sao?
Bên nhận cầm có nghĩa vụ bảo quản tài sản và phải bồi thường nếu làm hỏng, mất. Muốn đòi được, bạn cần chứng minh tình trạng lúc giao: biên nhận ghi rõ vị trí vết vỡ và ảnh chụp tại quầy là bằng chứng quan trọng nhất.
Laptop vỡ màn có cầm được không?
Thường vẫn được nếu nối màn hình ngoài để kiểm tra và máy chạy ổn, nhưng bị trừ tiền thay màn. Cách tiệm định giá laptop nói chung có bài riêng trong cùng chuyên mục, nên chuẩn bị theo đó và mang theo sạc để tiệm thử máy.
Có nên mang điện thoại hỏng đi cầm để lấy tiền sửa không?
Thường không hợp lý, vì máy hỏng được vay rất ít mà bạn lại mất máy để dùng. Nếu cần tiền sửa máy, hỏi cửa hàng sửa về trả góp, hoặc cầm một món khác ít dùng hơn rồi sửa máy để tiếp tục làm việc.
Máy hỏng Face ID có bị từ chối không?
Ít khi bị từ chối chỉ vì Face ID nếu máy còn mở khoá được bằng mật mã, nhưng bị trừ khá nhiều. Lỗi Face ID trên iPhone khó sửa và làm máy kém hấp dẫn khi bán lại, nên người định giá tính rủi ro này vào số tiền cho vay.
