Không có quy định bắt buộc bạn phải đăng xuất iCloud hay tài khoản Google khi cầm điện thoại. Trên thực tế, tiệm thường áp dụng một trong hai cách: giữ nguyên tài khoản, tắt nguồn và niêm phong máy, hoặc yêu cầu bạn tắt Tìm iPhone (Tìm thiết bị) và đăng xuất để họ thanh lý được nếu bạn không chuộc. Mỗi cách chuyển rủi ro về một phía, và bạn nên biết rõ trước khi gật đầu.
Lý do nằm ở khoá kích hoạt: iPhone, iPad, Mac còn bật Tìm và máy Android đời mới còn gắn tài khoản Google sẽ đòi đúng tài khoản cũ sau khi bị xoá. Với tiệm, máy còn tài khoản là máy không bán được nếu khách bỏ. Với bạn, đăng xuất là mất khả năng định vị và khoá máy nếu chẳng may máy thất lạc. Bài này giải thích từng phương án và những việc nên làm trong cả hai trường hợp.
Vì sao tiệm quan tâm tới tài khoản trong máy
Apple gọi cơ chế này là khoá kích hoạt: khi Tìm iPhone đang bật, kể cả xoá sạch máy hay cài lại phần mềm, máy vẫn đòi Apple ID và mật khẩu của chủ cũ mới dùng tiếp được. Android từ nhiều năm nay có cơ chế tương tự, thường gọi là bảo vệ khôi phục cài đặt gốc: máy bị đặt lại mà không gỡ tài khoản Google trước sẽ yêu cầu đăng nhập đúng tài khoản đã dùng. Máy Samsung còn có thêm lớp khoá theo tài khoản Samsung.
Với tiệm cầm đồ, điều này tạo ra hai nỗi lo. Thứ nhất, nếu khách không chuộc, máy còn khoá gần như không bán được, giá trị chỉ còn bằng linh kiện. Thứ hai, chủ máy có thể dùng chức năng tìm thiết bị để khoá hoặc xoá máy từ xa trong lúc máy đang nằm ở tiệm. Hầu hết khách không làm vậy, nhưng tiệm vẫn phải tính tới.
Nỗi lo của bạn thì ngược lại: một chiếc máy đã đăng xuất là chiếc máy ai cầm cũng dùng được. Nếu máy bị thất lạc, bị tráo, hay bị bán trước hạn, bạn không còn công cụ nào để định vị hay khoá máy. Vì vậy, chuyện tài khoản thực chất là chuyện ai chịu rủi ro, không phải chuyện thủ tục.
Hai cách tiệm thường làm, so sánh
Bảng dưới tóm tắt điều gì xảy ra với mỗi bên. Một số tiệm cho bạn chọn, mức cho vay có thể khác nhau giữa hai cách.
| Giữ nguyên tài khoản, niêm phong | Đăng xuất, tắt Tìm thiết bị | |
|---|---|---|
| Bạn còn định vị, khoá máy được | Có | Không |
| Tiệm thanh lý được nếu bạn không chuộc | Khó, máy còn khoá | Được |
| Mức cho vay | Có thể thấp hơn hoặc bị từ chối | Thường cao hơn |
| Dữ liệu trong máy | Còn nguyên, máy được tắt nguồn | Còn hoặc đã xoá, tuỳ thoả thuận |
| Điều cần ghi vào hợp đồng | Tình trạng niêm phong, cam kết không khoá máy từ xa | Thời điểm đăng xuất, máy đã xoá hay chưa |
Nếu bạn biết chắc mình chuộc được và máy chứa nhiều dữ liệu nhạy cảm, cách giữ nguyên tài khoản kèm niêm phong có lợi cho bạn hơn, đổi lại có thể vay được ít hơn. Nếu bạn không chắc chuộc được, đăng xuất là cách thẳng thắn với tiệm và tránh tranh chấp về sau. Dù chọn cách nào, viết cụ thể vào hợp đồng, đừng chỉ thoả thuận miệng.
Niêm phong đúng cách là cho máy đã tắt nguồn vào túi hoặc dán tem có chữ ký của bạn và nhân viên ngang mép, chụp ảnh lại. Khi chuộc, bạn kiểm tra tem còn nguyên trước khi bóc.
Không bao giờ đọc mật khẩu cho nhân viên
Mã mở khoá màn hình. Tiệm cần mở máy để kiểm tra chức năng, nhưng bạn tự nhập mã trước mặt họ. Không ghi mã ra giấy, không đọc to. Nếu tiệm đòi biết mã để "kiểm tra sau", đề nghị chọn cách khác hoặc đổi mã tạm thời rồi đổi lại khi chuộc.
Mật khẩu Apple ID, tài khoản Google. Không có lý do chính đáng nào để tiệm biết mật khẩu tài khoản của bạn. Tài khoản này gắn với ảnh, danh bạ, email, thanh toán. Việc tắt Tìm iPhone hay đăng xuất, bạn tự thao tác.
Ứng dụng ngân hàng và ví điện tử. Đăng xuất hoàn toàn trước khi giao máy, gỡ thẻ khỏi Apple Pay hoặc Google Wallet. Kiểm tra lại trong ứng dụng ngân hàng xem có mục quản lý thiết bị đã đăng nhập không và huỷ thiết bị đó nếu có.
Mã xác thực gửi về SIM. Tháo SIM giữ lại. Nhiều tài khoản lấy lại mật khẩu bằng mã gửi qua tin nhắn; SIM nằm trong tay người khác là mở cửa cho họ.
Lưu ý với iPhone bật "Bảo vệ thiết bị bị đánh cắp" và eSIM
Từ iOS 17.3, iPhone có tính năng Bảo vệ thiết bị bị đánh cắp (trong Cài đặt > Face ID và mật mã, tên mục có thể khác theo phiên bản). Khi tính năng này bật và máy đang ở ngoài các vị trí quen thuộc như nhà riêng hay nơi làm việc, một số thao tác nhạy cảm như tắt Tìm iPhone hay đổi mật khẩu Apple ID đòi Face ID, rồi chờ thêm một khoảng trễ bảo mật (Apple mô tả là một giờ) trước khi xác nhận lần nữa. Ở quầy tiệm cầm đồ, bạn gần như chắc chắn gặp khoảng trễ này. Nếu biết mình sẽ phải đăng xuất, hãy làm ở nhà trước, hoặc chuẩn bị tinh thần chờ.
Với eSIM, cẩn thận hơn nữa. eSIM nằm ngay trong máy, không tháo ra được như SIM vật lý. Nếu máy bị xoá sạch, eSIM có thể bị xoá theo và bạn phải liên hệ nhà mạng cấp lại. Trước khi cầm, nên chuyển số điện thoại sang SIM vật lý hoặc sang một máy khác theo hướng dẫn của nhà mạng, để vẫn nhận được cuộc gọi và mã xác thực trong thời gian máy nằm ở tiệm.
Một chi tiết nhỏ hay bị quên: nếu Apple Watch đang ghép với iPhone, việc đăng xuất hoặc xoá iPhone ảnh hưởng tới đồng hồ. Huỷ ghép đồng hồ đúng cách trong ứng dụng Watch trước để tránh khoá kích hoạt trên đồng hồ.
Khi chuộc máy về: kiểm tra những gì
Ngày chuộc, đừng vội bỏ máy vào túi. Trước khi trả tiền, xem tem niêm phong còn nguyên, chữ ký trên tem đúng là của bạn và nhân viên hôm cầm. Bóc tem, bật máy ngay tại quầy, đối chiếu IMEI bằng mã *#06# với số ghi trên hợp đồng. Đây là cách đơn giản nhất để chắc máy không bị tráo, nhất là với các đời máy phổ biến trông giống hệt nhau.
Tiếp theo, so ngoại hình với ảnh bạn chụp lúc giao: vết trầy mới, cấn cạnh, màn hình có điểm lạ. Mở Cài đặt xem lại tình trạng pin và mục lịch sử bộ phận trên iPhone; con số pin chênh vài phần trăm sau vài tuần là bình thường, nhưng xuất hiện linh kiện mới bị báo "không xác định" là dấu hiệu máy đã bị mở ra. Thử nhanh camera, loa, Face ID hoặc vân tay.
Với máy giữ nguyên tài khoản, sau khi mở khoá hãy vào phần quản lý tài khoản Apple hoặc Google, xem lịch sử đăng nhập và thiết bị gần đây. Với máy đã đăng xuất, đăng nhập lại và bật Tìm thiết bị trước khi rời quầy. Có vấn đề gì, nói ngay lúc đó và đề nghị ghi vào biên bản; về nhà mới phát hiện thì rất khó chứng minh lỗi thuộc về ai.
Nếu tiệm yêu cầu đăng xuất: làm theo thứ tự này
Đăng xuất sai thứ tự có thể làm mất dữ liệu hoặc khiến máy vẫn còn khoá. Trình tự dưới đây áp dụng cho đa số máy, tên mục có thể khác theo phiên bản hệ điều hành và hãng.
- Sao lưu dữ liệu và kiểm tra bản sao lưu đã hoàn tất (ảnh, danh bạ, tin nhắn, ứng dụng xác thực hai lớp).
- Chuyển ứng dụng tạo mã xác thực hai lớp sang máy khác. Đây là bước nhiều người quên, rồi mất quyền vào email, mạng xã hội.
- Đăng xuất ứng dụng ngân hàng, gỡ thẻ khỏi ví điện tử, huỷ ghép Apple Watch hoặc đồng hồ thông minh.
- Với iPhone: vào Cài đặt > [tên bạn] > Tìm > Tìm iPhone, tắt; sau đó đăng xuất Apple ID ở cuối trang tên bạn. Với Android: gỡ tài khoản Google trong Cài đặt > Tài khoản, gỡ cả tài khoản của hãng (Samsung, Xiaomi…) nếu có.
- Nếu đã thoả thuận xoá máy: dùng chức năng xoá tất cả nội dung và cài đặt, chờ máy khởi động về màn hình chào.
- Tháo SIM, giữ lại thẻ nhớ nếu có, ghi vào hợp đồng là máy đã đăng xuất, đã xoá hoặc chưa xoá.
Khi chuộc máy về, đăng nhập lại tài khoản và khôi phục từ bản sao lưu. Kiểm tra mục thiết bị trong tài khoản Apple hoặc Google xem có thiết bị lạ nào đăng nhập trong thời gian máy vắng mặt không; nếu có, đổi mật khẩu ngay.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm có quyền bắt đăng xuất iCloud mới nhận cầm không?
Tiệm có quyền đặt điều kiện nhận cầm, vì đây là giao dịch thoả thuận giữa hai bên. Bạn có quyền không đồng ý và tìm nơi khác. Điều quan trọng là điều kiện đó được nói rõ trước và ghi vào hợp đồng, không phải sau khi bạn đã ký.
Đang cầm máy mà dùng Tìm iPhone khoá máy từ xa thì sao?
Nếu hợp đồng có cam kết không can thiệp từ xa, việc khoá máy là vi phạm thoả thuận và có thể dẫn tới tranh chấp. Chỉ dùng chức năng này khi có căn cứ máy bị mất khỏi tiệm hoặc bị sử dụng trái phép, và báo tiệm hoặc cơ quan chức năng ngay.
Đăng xuất iCloud có mất ảnh trong máy không?
Khi đăng xuất, iPhone hỏi bạn có muốn giữ một bản sao dữ liệu trên máy không. Ảnh đã đồng bộ lên iCloud vẫn còn trên đám mây. Ảnh chưa đồng bộ chỉ nằm trong máy, nên phải sao lưu trước, nhất là khi tiệm yêu cầu xoá máy.
Máy Android không gỡ tài khoản Google trước khi đặt lại thì có sao không?
Máy sẽ đòi đăng nhập đúng tài khoản Google đã dùng trên máy trước khi cho thiết lập lại. Người không biết mật khẩu, kể cả tiệm, không dùng được máy. Vì vậy luôn gỡ tài khoản trước, rồi mới đặt lại.
Có nên đổi mật khẩu Apple ID sau khi giao máy cho tiệm không?
Nếu bạn giữ nguyên tài khoản trong máy đã tắt nguồn và niêm phong, việc đổi mật khẩu không cần thiết. Nếu nghi ngờ ai đó đã biết mã mở khoá, nên đổi mật khẩu và rà danh sách thiết bị đăng nhập. Lưu ý đổi mật khẩu không gỡ khoá kích hoạt khỏi máy.
Máy tính bảng và laptop có cần làm giống điện thoại không?
Nguyên tắc giống nhau. iPad và MacBook có khoá kích hoạt qua Tìm của Apple, máy Android gắn tài khoản Google, laptop Windows có thể gắn tài khoản Microsoft với chức năng tìm thiết bị. Thoả thuận với tiệm theo cùng hai phương án và ghi vào hợp đồng.
