Cầm ô tô có hai hình thức. Cầm giữ xe: xe nằm trong bãi của tiệm suốt thời gian vay, số tiền vay cao hơn, bạn có thể trả phí trông giữ. Cầm giữ giấy (còn gọi cầm cà vẹt ô tô): bạn vẫn dùng xe, tiệm giữ giấy đăng ký bản gốc và thường yêu cầu lắp thiết bị định vị, ký thêm cam kết. Cả hai đều cần căn cước bản gốc, giấy đăng ký bản gốc, giấy chứng nhận kiểm định và xe phải đứng tên bạn.
Ô tô có giá trị lớn, nên mọi điều khoản trong hợp đồng đều phóng đại hậu quả lên: tuỳ hợp đồng, vài ngày trễ hạn có thể kéo theo khoản phạt tính bằng triệu đồng, một tờ giấy ký kèm sai có thể làm bạn mất chiếc xe trị giá hàng trăm triệu. Phần dưới đi qua giấy tờ, cách định giá, ưu nhược của từng hình thức và những điều phải nói rõ trước khi ký.
Giấy tờ cần chuẩn bị khi cầm ô tô
Ngoài các giấy tờ dưới đây, tiệm có thể yêu cầu thêm tuỳ hình thức cầm và giá trị khoản vay. Mang đủ bản gốc giúp rút ngắn thời gian thẩm định:
- Căn cước bản gốc của người đứng tên trên đăng ký xe. Xe là tài sản chung vợ chồng, tiệm thường muốn cả hai cùng ký hoặc có văn bản đồng ý của người còn lại.
- Giấy chứng nhận đăng ký xe bản gốc. Xe đang thế chấp ngân hàng thì bản gốc ở ngân hàng, bạn chỉ có bản sao có xác nhận, và phần lớn tiệm sẽ từ chối.
- Giấy chứng nhận kiểm định (sổ đăng kiểm) còn hạn. Xe hết hạn kiểm định không được lưu hành, tiệm khó thanh lý và thường hạ giá.
- Giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm dân sự bắt buộc còn hiệu lực, và bảo hiểm vật chất xe nếu có.
- Đủ chìa khoá, gồm chìa phụ, đặc biệt với xe có chìa thông minh.
- Hồ sơ bảo dưỡng nếu có. Không bắt buộc, nhưng giúp chứng minh xe được chăm sóc và odo hợp lý.
- Xe đứng tên doanh nghiệp: giấy uỷ quyền của người đại diện theo pháp luật có dấu, giấy tờ đăng ký doanh nghiệp. Một số tiệm không nhận loại xe này.
Xe kinh doanh vận tải, xe biển vàng, xe hết niên hạn sử dụng (với loại xe có quy định niên hạn) thường kén tiệm hơn xe gia đình. Hỏi trước qua điện thoại để biết tiệm có nhận dòng xe của bạn không.
Ô tô được định giá thế nào
Cũng như xe máy, tiệm tính trên giá thanh lý, nhưng quy trình kỹ hơn nhiều. Nhân viên thẩm định sẽ đi một vòng quanh xe để xem sơn và khe hở các tấm thân vỏ, tìm dấu hiệu va chạm, sơn lại; mở nắp ca-pô xem khoang máy, các mối hàn, dấu hiệu ngập nước; kiểm tra gầm, lốp, phanh; nổ máy nghe tiếng, xem đèn báo lỗi trên bảng đồng hồ; đọc odo và đối chiếu với lịch sử bảo dưỡng nếu có. Nhiều nơi cắm máy đọc lỗi qua cổng chẩn đoán để biết xe có lỗi ẩn hay không.
Về giá tham chiếu, họ dùng giá giao dịch xe cũ cùng đời, cùng phiên bản trên thị trường, sau đó trừ chi phí xử lý, thời gian chờ bán và rủi ro mất giá. Xe phổ biến, giữ giá tốt được định giá sát hơn; xe dòng kén khách, xe sang đời sâu bị trừ mạnh vì khó bán và chi phí sửa chữa cao. Xe từng ngập nước, từng tai nạn nặng có thể bị từ chối hẳn.
Ví dụ giả định: một chiếc sedan hạng B đời gần, giá giao dịch tham khảo khoảng 400 triệu đồng. Tiệm ước bán nhanh được 340 triệu. Nếu cầm giữ xe với tỉ lệ 70%, số tối đa khoảng 238 triệu; nếu cầm giữ giấy với tỉ lệ 50%, khoảng 170 triệu. Tỉ lệ thật mỗi tiệm mỗi khác, con số chỉ để bạn thấy khoảng chênh giữa hai hình thức.
Giữ xe hay giữ giấy: chi phí và rủi ro
Với ô tô, khác biệt giữa hai hình thức lớn hơn xe máy vì có thêm chi phí bãi đỗ, thiết bị định vị và rủi ro vận hành.
| Khía cạnh | Cầm giữ xe | Cầm giữ giấy |
|---|---|---|
| Chi phí phát sinh | Phí trông giữ, bảo quản theo ngày hoặc tháng | Phí lắp và thuê bao định vị, phí thẩm định |
| Tình trạng xe | Xe đứng lâu dễ hết ắc quy, lốp bị biến dạng | Xe vẫn chạy, hao mòn bình thường |
| Quyền riêng tư | Không ảnh hưởng | Tiệm theo dõi được vị trí xe qua định vị |
| Rủi ro điều khoản | Hư hỏng, trầy xước trong bãi | Ký kèm hợp đồng mua bán, uỷ quyền định đoạt xe |
| Khi trễ hạn | Tiệm xử lý xe theo hợp đồng | Dễ bị yêu cầu giao xe ngay, phát sinh tranh chấp |
| Phù hợp với | Xe ít dùng, khoản vay ngắn | Xe dùng hằng ngày để đi làm, chạy dịch vụ |
Với cầm giữ giấy, hãy hỏi rõ ai sở hữu thiết bị định vị, ai trả tiền, khi tất toán ai tháo, và tiệm được dùng dữ liệu vị trí vào việc gì. Thoả thuận nên ghi vào hợp đồng, không chỉ hứa miệng.
Những điều khoản phải thoả thuận rõ trước khi ký
Tên hợp đồng và bản chất giao dịch. Phải là hợp đồng cầm cố hoặc hợp đồng vay có tài sản bảo đảm. Từ chối ký hợp đồng mua bán xe có công chứng, giấy uỷ quyền bán xe hay giấy cam kết bán xe nếu không trả nợ đúng hạn. Đây là rủi ro lớn nhất khi cầm ô tô.
Lãi suất quy đổi theo năm. Bộ luật Dân sự 2015 đặt trần lãi thoả thuận là 20% một năm trừ khi luật khác quy định. Nếu tiệm báo lãi theo ngày trên một triệu đồng, tự quy đổi ra năm để so.
Toàn bộ các khoản phí. Phí thẩm định, phí bảo quản, phí định vị, phí gia hạn, phí tất toán trước hạn. Tổng chi phí mới là con số thật bạn phải trả.
Trách nhiệm khi xe ở bãi. Ai chịu khi xe bị trầy, bị ngập, mất đồ trong xe, hết ắc quy. Tiệm có mua bảo hiểm cho bãi không. Ghi rõ tình trạng xe lúc giao, kèm ảnh chụp.
Ai chịu phạt nguội. Với cầm giữ giấy, bạn vẫn lái xe nên vi phạm thuộc về bạn. Với cầm giữ xe, nếu phát hiện vi phạm trong thời gian xe nằm ở tiệm, cần có điều khoản tiệm chịu trách nhiệm.
Quy trình khi quá hạn. Bao nhiêu ngày thì tiệm có quyền xử lý, có thông báo trước không, cách bán xe, phần tiền dư sau khi trừ nợ được trả lại thế nào.
Kiểm tra gì khi lấy lại ô tô
Khi tất toán, bạn nhận lại đủ chìa khoá, giấy đăng ký bản gốc, sổ đăng kiểm và các giấy tờ đã giao. Đối chiếu số khung, số máy với đăng ký; xem odo có tăng bất thường so với lúc giao không nếu cầm giữ xe. Đi một vòng quanh xe so với ảnh đã chụp, mở cốp, kiểm tra lốp dự phòng, bộ đồ nghề, các thiết bị gắn thêm.
Nổ máy xem đèn báo lỗi, thử điều hoà, cửa kính, gạt mưa. Xe đứng bãi lâu có thể yếu ắc quy, lốp non hơi; ghi vào biên bản nếu có hư hỏng phát sinh. Nếu đã lắp định vị, yêu cầu tháo hoặc xác nhận bằng văn bản đã ngừng theo dõi. Sau đó tra cứu phạt nguội theo biển số trên kênh chính thức của cơ quan công an để chắc không có vi phạm nào phát sinh trong thời gian xe không do bạn quản lý.
Cuối cùng, xin văn bản xác nhận đã tất toán, không còn nghĩa vụ nào với tiệm. Giữ văn bản này cùng hợp đồng cũ ít nhất vài năm.
Những trường hợp đặc biệt hay bị hỏi
Ô tô điện. Pin là phần giá trị lớn, tình trạng pin và chính sách bảo hành pin của hãng ảnh hưởng mạnh đến giá thanh lý. Xe thuê pin theo tháng thì pin không thuộc sở hữu của bạn, tiệm phải tính riêng phần thân xe nên số tiền vay thấp hơn hẳn. Nhiều tiệm vẫn còn dè dặt với loại xe này, nên hỏi trước.
Xe nhập khẩu, xe sang đời sâu. Phụ tùng đắt, ít người mua lại, nên tỉ lệ cho vay thấp. Mang theo đủ hồ sơ nhập khẩu, đăng ký và lịch sử bảo dưỡng chính hãng để thẩm định nhanh hơn.
Xe mới mua, chưa có biển hoặc đang chờ đăng ký. Chưa có giấy chứng nhận đăng ký thì chưa đủ căn cứ chứng minh sở hữu theo cách tiệm cần, phần lớn sẽ từ chối. Chờ có giấy đăng ký rồi mới tính.
Xe đang chạy dịch vụ cho thuê. Nếu xe đang cho người khác thuê, đang ký với hãng xe công nghệ, nên làm rõ việc ai giữ xe trong thời gian cầm để không vi phạm cả hai hợp đồng cùng lúc.
Xe đứng tên người đã mất. Phải làm thủ tục khai nhận di sản và đăng ký sang tên cho người thừa kế trước. Tiệm làm đúng không nhận cầm xe khi quyền sở hữu chưa được xác lập rõ.
Câu hỏi thường gặp
Ô tô đang thế chấp ngân hàng có cầm được không?
Bản gốc đăng ký đang ở ngân hàng và hợp đồng thế chấp thường không cho dùng xe bảo đảm cho khoản vay khác nếu ngân hàng chưa đồng ý. Phần lớn tiệm từ chối. Hướng đúng là làm việc với ngân hàng, hoặc tất toán khoản vay rồi mới tính chuyện cầm.
Cầm ô tô giữ giấy có bị cấm chạy xe ra khỏi tỉnh không?
Tuỳ hợp đồng. Một số tiệm giới hạn phạm vi di chuyển và dùng định vị để theo dõi. Nếu bạn hay đi xa vì công việc, thoả thuận rõ điều này trước khi ký để tránh bị xem là vi phạm hợp đồng.
Không có giấy đăng ký bản gốc trong xe thì có lái được không?
Khi tham gia giao thông, người lái phải mang theo giấy đăng ký xe theo quy định hoặc dùng hình thức hợp lệ khác được pháp luật chấp nhận. Hỏi tiệm cách họ xử lý vấn đề này và kiểm tra quy định hiện hành trước khi chọn cầm giữ giấy.
Tiệm có được tự lái xe của mình trong thời gian cầm không?
Bên nhận cầm có nghĩa vụ giữ gìn, bảo quản tài sản, không được khai thác sử dụng nếu không có thoả thuận. Odo tăng bất thường khi nhận lại là căn cứ để bạn yêu cầu giải thích và bồi thường nếu có hư hỏng.
Cầm ô tô mất bao lâu thì nhận tiền?
Nếu giấy tờ đủ và xe không có vấn đề, thẩm định và ký hợp đồng thường mất vài giờ. Cầm giữ giấy có lắp định vị có thể lâu hơn. Những nơi hứa giải ngân trong vài phút mà không xem xe kỹ cần được nhìn với sự thận trọng.
Có nên cầm ô tô để lấy vốn kinh doanh dài hạn không?
Cầm đồ phù hợp với nhu cầu ngắn hạn. Với vốn dài hạn, khoản vay có tài sản bảo đảm tại ngân hàng thường có lãi thấp hơn và thời hạn dài hơn. Tính tổng chi phí của cả hai cách trước khi quyết định.
