Số tiền cầm xe máy được tính trên giá thanh lý của chiếc xe, tức mức tiệm tin rằng có thể bán nhanh nếu bạn không chuộc, chứ không phải giá bạn mua hay giá rao trên mạng. Từ giá thanh lý đó, tiệm cho vay một tỉ lệ, thường dao động khoảng một nửa đến hai phần ba tuỳ nơi và tuỳ xe (đây là mức tham khảo thị trường, không phải quy định). Vì vậy số tiền nhận được thường thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng của chủ xe.
Bốn yếu tố kéo con số lên xuống mạnh nhất là dòng xe, đời xe, quãng đường đã đi (odo) và tình trạng thực tế. Hiểu cách tiệm nhìn từng yếu tố, bạn sẽ tự ước được khoảng tiền trước khi đến, biết chỗ nào chỉnh được để không bị hạ giá oan, và biết khi nào nên đi hỏi thêm tiệm khác.
Tiệm tính số tiền cho vay qua hai bước
Bước một: ước giá thanh lý. Nhân viên định giá dựa trên giá xe cũ cùng dòng, cùng đời đang giao dịch ở khu vực, rồi trừ đi chi phí và rủi ro khi phải bán lại: tiền sửa sang, thời gian chờ có người mua, giá xe có thể giảm thêm trong vài tháng. Xe càng khó bán, mức trừ càng sâu.
Bước hai: nhân với tỉ lệ cho vay. Tiệm không cho vay bằng toàn bộ giá thanh lý, vì phải chừa phần lãi phát sinh nếu bạn trễ hạn, phí lưu kho và biên an toàn. Ví dụ giả định: chiếc xe số phổ thông đời gần, rao bán trên mạng khoảng 18 triệu đồng, tiệm ước bán nhanh được 15 triệu, áp tỉ lệ 60% thì số tối đa cho vay là 9 triệu. Chủ xe nghĩ mình đáng được 15 triệu, tiệm báo 9 triệu, và hai bên đều không sai theo góc nhìn của mình.
Hiểu cách tính này giúp bạn đặt câu hỏi đúng. Thay vì cãi giá, hãy hỏi tiệm ước giá thanh lý bao nhiêu và áp tỉ lệ bao nhiêu. Tiệm làm ăn minh bạch thường sẵn lòng giải thích.
Bốn yếu tố quyết định giá và cách tiệm nhìn từng yếu tố
Mỗi yếu tố tác động theo cách khác nhau. Bảng dưới gom những gì nhân viên định giá thường soi khi bạn dắt xe vào.
| Yếu tố | Tiệm xem gì | Tác động |
|---|---|---|
| Dòng xe | Hãng, dòng phổ biến hay kén khách, có sẵn phụ tùng không | Dòng phổ thông dễ bán lại được giá tốt hơn xe hiếm người mua |
| Đời xe | Năm sản xuất, năm đăng ký, phiên bản | Xe càng cũ giá thanh lý càng thấp, xe quá đời có thể bị từ chối |
| Odo | Số trên đồng hồ, có khớp với độ mòn xe không | Odo cao kéo giá xuống; odo thấp bất thường so với độ mòn làm tiệm nghi ngờ |
| Máy và khung | Tiếng máy, khói, rò dầu, số khung số máy rõ nét | Máy yếu, số khung bị mờ hoặc có dấu hiệu đục sửa có thể bị từ chối |
| Ngoại hình | Dàn áo, sơn, gương, đèn, yên | Dàn áo vỡ, xe độ nhiều bị trừ chi phí phục hồi |
| Lốp, phanh, ắc quy | Độ mòn, xe có nổ máy bằng đề được không | Ảnh hưởng nhỏ nhưng cộng dồn thành vài trăm nghìn |
| Biển số và giấy tờ | Đăng ký chính chủ, nơi đăng ký | Giấy tờ phức tạp làm tiệm giảm tỉ lệ hoặc từ chối |
Odo là yếu tố người đi cầm hay hiểu sai. Đồng hồ cơ trên xe máy có thể bị chỉnh, nên nhân viên có kinh nghiệm luôn nhìn kèm độ mòn tay nắm, gác chân, má phanh, xích nhông. Một chiếc xe năm năm tuổi mà đồng hồ chỉ vài nghìn cây số sẽ không được cộng điểm, thậm chí làm tiệm dè chừng hơn.
Xe tay ga, xe số, xe côn và xe điện được nhìn khác nhau
Xe số phổ thông. Bền, dễ sửa, có thị trường xe cũ rất rộng ở mọi tỉnh thành. Dù giá trị tuyệt đối không cao, tỉ lệ cho vay trên giá thanh lý thường khá ổn định vì tiệm biết chắc bán lại được.
Xe tay ga. Giá trị cao hơn nhưng mất giá nhanh hơn theo năm, và chi phí sửa chữa dàn áo, hệ thống điện đắt. Xe tay ga đời gần, dòng bán chạy được định giá tốt; xe tay ga đời sâu hoặc dòng đã ngừng sản xuất bị trừ mạnh.
Xe côn tay, xe phân khối lớn. Ít tiệm nhận vì cần kho rộng, cần người hiểu xe và tập khách mua hẹp. Nơi nhận thường đòi đầy đủ giấy tờ nhập khẩu, đăng ký chính chủ, và hay chỉ nhận theo hình thức giữ xe.
Xe máy điện. Phần đắt nhất là pin, mà tình trạng pin rất khó đánh giá nhanh tại quầy. Nhiều tiệm từ chối hoặc chỉ nhận dòng của hãng lớn, đời gần, còn sạc theo xe. Xe dùng pin thuê theo tháng thì phần pin không thuộc sở hữu của bạn, nên càng khó cầm.
Xe độ, xe dán đổi màu. Phụ kiện độ hầu như không được tính thêm tiền, có khi còn bị trừ vì khi thanh lý phải tháo trả về nguyên bản. Xe đổi màu sơn khác với màu ghi trên đăng ký là vấn đề giấy tờ, không chỉ là chuyện thẩm mỹ.
Cách tự ước số tiền trước khi đến tiệm
Mười lăm phút chuẩn bị giúp bạn biết mình nên kỳ vọng bao nhiêu, và nhận ra khi bị định giá quá thấp.
- Xem giá rao bán chiếc xe cùng dòng, cùng đời, cùng phiên bản trên các chợ xe cũ ở khu vực mình. Lấy mức giữa, không lấy mức cao nhất.
- Trừ đi khoảng 10 đến 20% để ra mức giá bán nhanh. Đây là con số gần với giá thanh lý mà tiệm hình dung. Tỉ lệ này chỉ là giả định để tính nhẩm.
- Nhân với 50 đến 70% (tỉ lệ giả định) để ra khoảng tiền vay tối đa có thể. Tiệm báo trong khoảng này là mức thường gặp; thấp hơn nhiều thì hỏi lý do.
- Ghi lại những điểm trừ thật của xe: trầy xước, lốp mòn, ắc quy yếu. Sửa những thứ rẻ như bơm lốp, thay bóng đèn trước khi đi nếu tiện.
- Hỏi hai đến ba tiệm. Bạn có thể tra tiệm gần nhà trong danh bạ theo tỉnh thành, gọi trước báo dòng xe, đời, odo để xin mức ước tính, rồi mới mang xe đến nơi phù hợp.
Đừng chạy theo số tiền tối đa. Vay vừa đủ nhu cầu thì tiền lãi ít hơn và dễ chuộc xe đúng hạn. Một tiệm báo giá cao bất thường so với mặt bằng nhưng kèm điều kiện ký thêm giấy bán xe thì số tiền cao đó không đáng.
Những điều làm xe bị hạ giá hoặc bị từ chối
Có những thứ bạn không sửa được trong một buổi sáng, nhưng biết trước sẽ đỡ bất ngờ. Đứng đầu danh sách là số khung, số máy: bị mờ, gỉ sét đến mức khó đọc, hoặc có dấu hiệu đục, hàn lại, tiệm làm đúng sẽ từ chối vì nguy cơ xe gian. Tiếp theo là giấy tờ không khớp: màu sơn trên đăng ký là đỏ mà xe đã sơn đen, biển số mờ, đăng ký bị tẩy xoá.
Nhóm thứ hai là tình trạng máy. Xe không nổ máy, máy kêu lạ, khói trắng xanh, rò dầu nhiều thì giá thanh lý giảm mạnh vì tiệm phải tính tiền làm máy. Xe từng ngập nước nặng, hệ thống điện chập chờn cũng bị trừ sâu. Nếu xe vừa bảo dưỡng, mang theo phiếu bảo dưỡng để chứng minh, có thể giúp nhân viên yên tâm hơn.
Nhóm thứ ba là chính sách riêng của từng tiệm. Có nơi không nhận xe quá một số năm tuổi, có nơi không nhận xe biển tỉnh khác, có nơi không nhận xe điện. Đây là lựa chọn kinh doanh, không phải đánh giá về bạn. Một tiệm từ chối không có nghĩa là xe của bạn không cầm được ở nơi khác.
Vay bao nhiêu là vừa: tính ngược từ khả năng chuộc
Số tiền tiệm báo là mức tối đa, không phải mức nên vay. Cách an toàn là tính ngược: trong kỳ hạn sắp tới, bạn chắc chắn có được bao nhiêu tiền để chuộc xe? Số đó phải đủ trả gốc cộng lãi cộng phí. Nếu không chắc, vay ít đi hoặc chọn kỳ hạn dài hơn ngay từ đầu, thay vì vay tối đa rồi phải gia hạn liên tục.
Ví dụ giả định với lãi suất ở mức trần 20% một năm theo Bộ luật Dân sự: vay 9 triệu đồng trong 30 ngày, tiền lãi khoảng 9 triệu nhân 20% chia 365 nhân 30, xấp xỉ 148 nghìn đồng. Nếu tiệm có thêm phí bảo quản xe, cộng vào. Tổng phải chuẩn bị là khoảng 9,15 triệu cộng phí. Con số nhỏ, nhưng nếu kéo dài ba bốn tháng và trả trễ có phạt thì chi phí tăng nhanh. Các cách tính lãi chi tiết theo ngày, theo tháng nằm ở chuyên mục lãi suất và phí cầm đồ.
Cũng nhớ rằng mức trần trên áp dụng cho lãi thoả thuận. Nếu một nơi đưa ra mức lãi quy đổi ra năm cao hơn nhiều lần mức đó, bạn đang đứng trước một khoản vay có dấu hiệu trái luật, dù họ gọi đó là phí hay tiền dịch vụ. Hãy dừng lại và tìm nơi khác.
Câu hỏi thường gặp
Cầm xe máy cũ mười năm còn được không?
Nhiều tiệm vẫn nhận xe số phổ thông đời sâu nếu máy còn tốt và giấy tờ đầy đủ, nhưng số tiền thấp vì giá thanh lý thấp. Một số tiệm đặt giới hạn tuổi xe, nên gọi hỏi trước khi mang xe đến.
Odo xe máy bao nhiêu thì bị coi là cao?
Không có ngưỡng chung. Nhân viên so odo với tuổi xe và cách dùng: xe đi làm hằng ngày chạy vài chục nghìn cây số sau vài năm là bình thường. Quan trọng hơn là odo có khớp với độ mòn thực tế của xe hay không.
Có nên rửa xe trước khi đi cầm không?
Nên lau sạch và bơm đủ lốp. Xe gọn gàng giúp nhân viên kiểm tra số khung, số máy, dàn áo nhanh hơn và tạo cảm giác xe được chăm sóc. Không cần làm đẹp tốn kém vì khoản đó gần như không được cộng thêm vào giá.
Tiệm báo giá thấp quá thì có nên đồng ý không?
Bạn không có nghĩa vụ đồng ý. Hỏi tiệm cách họ tính, so với khoảng bạn tự ước, rồi hỏi thêm một hai tiệm khác. Nếu nhu cầu vay nhỏ hơn mức tiệm đưa ra thì mức thấp đó có khi lại vừa đủ.
Xe có bảo hiểm thân vỏ có được định giá cao hơn không?
Thường không ảnh hưởng trực tiếp đến số tiền cho vay. Tuy nhiên với xe giá trị cao, giữ hiệu lực bảo hiểm trong thời gian cầm vẫn có ích nếu xe gặp sự cố. Hỏi tiệm về trách nhiệm bảo quản và bồi thường khi xe nằm trong kho.
Xe mới mua vài tháng cầm được khoảng bao nhiêu phần trăm giá mua?
Xe mới vẫn mất giá ngay khi lăn bánh, nên giá thanh lý thấp hơn giá mua kha khá. Tính theo các bước trong bài, số tiền vay thường chỉ bằng khoảng một nửa giá mua hoặc hơn chút, tuỳ dòng xe và tiệm.
