Xe trả góp có cầm được không? Giải thích rõ và các lựa chọn đúng luật

Xe đang trả góp gần như không cầm được ở tiệm cầm đồ làm đúng quy định. Lý do chính là giấy chứng nhận đăng ký xe bản gốc đang do ngân hàng hoặc công ty tài chính giữ, chiếc xe đang là tài sản bảo đảm cho khoản vay mua xe, và hợp đồng vay thường cấm bạn dùng xe để bảo đảm cho khoản vay khác khi chưa được bên cho vay đồng ý.

Nếu có nơi vẫn nhận, thường đó là nơi không quan tâm đến giấy tờ, kèm lãi cao và điều khoản bất lợi, và bạn có nguy cơ vi phạm cùng lúc hai hợp đồng: bên cho vay mua xe có thể đòi trả toàn bộ dư nợ ngay, còn nơi nhận cầm giữ xe. Khi đang cần tiền mà xe còn góp, hai hướng thực tế nhất là gọi bên cho vay hỏi giãn kỳ hạn trước khi trễ, hoặc tất toán nếu dư nợ còn ít rồi mới cầm.

Ba kiểu mua xe trả góp và tình trạng giấy tờ

Vay công ty tài chính tại cửa hàng xe. Đây là kiểu phổ biến nhất với xe máy. Xe đăng ký đứng tên bạn, nhưng công ty tài chính giữ bản gốc giấy đăng ký đến khi bạn trả hết. Bạn thường được giao bản sao có chứng thực hoặc giấy xác nhận để đi đường, theo cách mà bên cho vay và quy định hiện hành cho phép.

Vay ngân hàng có thế chấp chính chiếc xe. Hay gặp với ô tô. Xe đứng tên bạn, hợp đồng thế chấp được đăng ký biện pháp bảo đảm, ngân hàng giữ bản gốc đăng ký. Ngân hàng có quyền xử lý xe nếu bạn vi phạm nghĩa vụ trả nợ.

Mua trả chậm, trả dần trực tiếp với người bán. Bộ luật Dân sự có quy định về mua trả chậm, trả dần và bảo lưu quyền sở hữu: hai bên có thể thoả thuận người bán vẫn giữ quyền sở hữu đến khi người mua trả đủ tiền. Khi đó, về mặt pháp lý chiếc xe còn chưa hoàn toàn thuộc về bạn.

Điểm chung. Ở cả ba kiểu, bạn đang dùng xe nhưng quyền định đoạt chiếc xe bị giới hạn bởi bên cho vay hoặc người bán. Đem xe đi cầm là dùng xe để bảo đảm cho một khoản nợ khác, đụng thẳng vào giới hạn đó.

Vì sao tiệm cầm đồ có giấy phép từ chối

Lý do đầu tiên là giấy tờ. Tiệm cầm đồ làm đúng quy định phải kiểm tra giấy tờ chứng minh quyền sở hữu với tài sản phải đăng ký, và với xe thì đó là giấy chứng nhận đăng ký bản gốc. Bản sao có chứng thực hay giấy xác nhận dùng để đi đường không thay thế được, vì chiếc xe vẫn đang gắn với nghĩa vụ ở nơi khác.

Lý do thứ hai là thứ tự ưu tiên khi xử lý tài sản. Khi một tài sản bảo đảm cho nhiều khoản nợ, luật dân sự có quy tắc về thứ tự ưu tiên thanh toán, thường căn cứ vào thời điểm biện pháp bảo đảm phát sinh hiệu lực đối kháng. Ngân hàng hoặc công ty tài chính thường đã đăng ký trước. Nếu bạn không trả được, tiệm đứng sau và có thể không thu hồi được gì. Không tiệm nào muốn nhận một tài sản mà họ không chắc mình có quyền xử lý.

Lý do thứ ba là rủi ro pháp lý cho chính tiệm. Nhận cầm một chiếc xe đang bị hạn chế định đoạt, tiệm có thể bị cuốn vào tranh chấp với bên cho vay, bị yêu cầu giao trả xe. Tiệm làm ăn lâu dài sẽ không chấp nhận điều đó, nên nếu một nơi nhận xe trả góp dễ dàng, hãy tự hỏi họ bù rủi ro đó bằng cách nào.

Rủi ro khi cố cầm xe đang trả góp ở nơi chấp nhận

Một số nơi quảng cáo nhận cầm xe trả góp, cầm xe không cần đăng ký gốc. Trước khi cân nhắc, hãy đặt các rủi ro dưới đây cạnh số tiền bạn sẽ nhận:

• Vi phạm hợp đồng vay mua xe. Hợp đồng với công ty tài chính hoặc ngân hàng thường cấm chuyển giao, cầm cố, cho thuê xe khi chưa được đồng ý. Vi phạm có thể dẫn tới việc bên cho vay yêu cầu trả nợ trước hạn hoặc xử lý tài sản theo hợp đồng.
• Lãi và phí cao. Nơi chấp nhận rủi ro lớn thường tính chi phí cao, đôi khi vượt xa mức trần lãi suất mà Bộ luật Dân sự cho phép, được gọi bằng những cái tên như phí dịch vụ, phí giữ xe.
• Giấy tờ ký kèm bất lợi. Để tự bảo vệ, họ hay yêu cầu ký giấy bán xe, giấy cam kết giao xe, uỷ quyền định đoạt. Đến khi trễ hạn, bạn mất xe trong khi vẫn còn nợ công ty tài chính phần góp chưa trả.
• Hai khoản nợ cùng chạy. Bạn vừa phải đóng góp hằng tháng, vừa phải trả lãi khoản cầm. Áp lực dòng tiền tăng gấp đôi đúng lúc bạn đang thiếu tiền.
• Nợ xấu. Trễ khoản góp với công ty tài chính sẽ được ghi nhận trên hệ thống thông tin tín dụng, ảnh hưởng tới khả năng vay ngân hàng nhiều năm sau.

Cộng các rủi ro này lại, số tiền nhận được từ việc cầm xe trả góp hiếm khi đáng. Nếu bạn đã lỡ cầm, ưu tiên chuộc xe sớm nhất có thể và giữ lại toàn bộ giấy tờ, biên nhận.

Những lựa chọn hợp pháp khi đang cần tiền

Thay vì tìm nơi nhận cầm xe trả góp, thử lần lượt các hướng sau. Hướng nào phù hợp tuỳ số tiền bạn cần và khoản góp còn lại bao nhiêu.

1. Gọi bên cho vay mua xe để hỏi tái cơ cấu. Một số công ty tài chính, ngân hàng có chính sách giãn kỳ hạn, điều chỉnh lịch trả khi khách gặp khó khăn tạm thời. Hỏi trước khi trễ hạn, vì sau khi trễ thì lựa chọn ít hơn.
2. Tính chuyện tất toán. Nếu khoản góp còn lại nhỏ, vay người thân hoặc gom tiền tất toán, nhận lại đăng ký gốc, lúc đó xe hoàn toàn thuộc về bạn và cầm bình thường được. Hỏi kỹ phí tất toán trước hạn.
3. Cầm tài sản khác không vướng nợ. Vàng, điện thoại, laptop, một chiếc xe khác trong nhà đã trả hết tiền. Các chuyên mục cầm vàng, cầm điện thoại trên site có hướng dẫn chi tiết.
4. Bán xe có sự đồng ý của bên cho vay. Bên cho vay có thể cho phép bán xe để tất toán, phần dư thuộc về bạn. Cách này tốn thời gian nhưng đúng luật và không để lại nợ.
5. Chỉ khi chắc khả năng trả mới tính khoản vay khác. Nếu buộc phải vay, chọn tổ chức có giấy phép như ngân hàng, quỹ tín dụng nhân dân; so tổng chi phí quy ra năm, đọc kỹ hợp đồng, tránh ứng dụng vay không rõ nguồn gốc. Thêm một khoản nợ chồng lên khoản góp đang chạy là quyết định cần cân nhắc kỹ.

Ô tô trả góp: thêm vài điểm riêng

Với ô tô vay ngân hàng, hợp đồng thế chấp thường có điều khoản về bảo hiểm vật chất bắt buộc, người thụ hưởng là ngân hàng, và có thể có quyền kiểm tra tài sản định kỳ. Nếu xe bị đem cầm ở nơi khác, nằm ở bãi lạ hoặc bị lắp định vị của bên thứ ba, ngân hàng có thể phát hiện khi kiểm tra và coi là vi phạm hợp đồng.

Một số nơi chào mời cầm ô tô trả góp dưới dạng "chuyển nhượng hợp đồng trả góp": bạn giao xe, họ hứa trả tiếp phần góp cho ngân hàng và đưa bạn một khoản tiền. Kiểu giao dịch này rất rủi ro: người nhận xe có thể không trả góp tiếp, ngân hàng vẫn đòi bạn vì bạn là người vay, còn chiếc xe đã không còn trong tay bạn. Mọi thay đổi về người vay hay tài sản bảo đảm phải làm với chính ngân hàng.

Nếu đang khó khăn với khoản vay mua ô tô, nói chuyện sớm với ngân hàng là bước đầu tiên. Bạn có thể tham khảo thêm quyền và nghĩa vụ của bên thế chấp trong Bộ luật Dân sự 2015, hoặc hỏi trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước nếu thuộc diện được hỗ trợ.

Đọc lại hợp đồng vay mua xe của bạn: tìm những điều khoản này

Trước khi tính bất cứ phương án nào, lấy hợp đồng vay mua xe ra đọc lại. Bạn sẽ biết chính xác mình được và không được làm gì, thay vì đoán. Tìm các mục sau, tên gọi có thể khác nhau tuỳ bên cho vay:

• Điều khoản về tài sản bảo đảm: thường ghi bên vay không được bán, cho thuê, cho mượn, cầm cố, thế chấp xe cho bên khác khi chưa có văn bản đồng ý của bên cho vay.
• Điều khoản thu hồi nợ trước hạn: liệt kê các trường hợp bên cho vay được yêu cầu trả toàn bộ dư nợ ngay, trong đó thường có việc vi phạm cam kết về tài sản bảo đảm.
• Điều khoản trả nợ trước hạn: phí tất toán sớm là bao nhiêu, tính theo phần trăm dư nợ hay số tiền cố định, có giảm theo thời gian đã vay không.
• Điều khoản về giấy đăng ký: ai giữ bản gốc, bạn được cấp giấy gì để đi đường, khi tất toán mất bao lâu để nhận lại.
• Kênh hỗ trợ khách hàng gặp khó khăn: có chính sách giãn nợ, điều chỉnh kỳ hạn hay không, liên hệ qua đâu.

Nếu không còn giữ hợp đồng, bạn có quyền đề nghị bên cho vay cung cấp bản sao. Ghi lại số dư nợ hiện tại và số kỳ còn lại: đây là hai con số quyết định phương án tất toán có khả thi không. Đọc xong, nhiều người nhận ra khoản tiền cần để tất toán nhỏ hơn mình nghĩ.

Câu hỏi thường gặp